Phần II, Campuchia

Cát bụi Angkor và ngọn lửa của ký ức

Chương I, Bước qua biên giới

Tôi rời Thủ đô Vientiane vào một buổi sáng rất sớm. Lúc này, sân bay nhỏ, yên, không có gì níu bước chân ngoài tiếng bánh xe va nhẹ trên nền gạch và mùi cà phê còn nóng. Không gian ấy không mang dáng dấp của cuộc chia ly, chỉ giống như khoảnh khắc khép lại một căn phòng đã sống đủ lâu. Tôi không ngoái nhìn. Không phải vì quên, mà vì không cần. Có những nơi, khi đã ở trọn vẹn, ta rời đi rất nhẹ.

Sân bay của Thủ đô Vientiane buổi sớm này yên đến lạ lùng. Không gian ấy không rộng, không hào nhoáng, chỉ vừa đủ cho những cuộc hành trình đi – đến diễn ra trong trật tự lặng lẽ. Tiếng loa vang lên đều đều, hành lý lăn trên nền gạch cũ, vài ánh mắt chào nhau bằng nụ cười hiền hậu. Tất cả vẫn chuyển động, nhưng không có gì vội vã. Tôi đứng giữa không gian ấy, với chiếc túi nhỏ trong tay, lòng mình phẳng và yên như mặt sông sau một đêm gió đã đi qua.

Trong khoảnh khắc chờ lên máy bay, tôi chợt nghĩ đến người thiếu nữ ấy – người thiếu nữ Campuchia mà tôi chưa gặp, nhưng đã thấp thoáng hiện diện đâu đó trong những hình dung mơ hồ của mình. Không phải bằng khuôn mặt, cũng không bằng tên gọi. Mà bằng một cảm giác rất lạ: cảm giác của một trái tim đã sẵn sàng mở ra lần nữa, không phải vì thiếu, mà vì đủ. Tôi biết, chỉ khi lòng mình đủ tĩnh, người ta mới có thể đón nhận một rung động mới mà không làm tổn thương bất cứ ai, kể cả với chính mình.

Tôi rời Thủ đô Vientiane với một trái tim đã biết yêu. Không còn háo hức theo cách nông nổi, cũng không dè dặt vì những vết xước cũ. Tôi mang theo sự lắng dịu đã học được từ những ngày sống chậm ở chính nơi này. Sự tĩnh lặng ấy không làm tôi khép mình, mà khiến tôi vững vàng hơn khi bước ra thế giới rộng lớn phía trước. Tôi hiểu rằng, chỉ khi không níu giữ những điều đã qua, người ta mới đủ tay để đón lấy điều sắp đến.

Khi tiếng gọi máy bay vang lên, tôi đứng dậy rất tự nhiên. Không có một cái thở dài, không có một khoảng chần chừ. Bước chân tôi nhẹ nhưng chắc. Tôi biết mình không rời đi để trốn chạy, mà để tiếp tục. Khi rời khỏi Thủ đô Vientiane, với tôi, giống như khép lại một căn phòng đã sống đủ lâu: không ngoái lại, cũng không quên. Và chính sự trọn vẹn ấy khiến lòng tôi đủ rộng để bước sang một vùng đất mới, nơi nắng gắt hơn, nhịp sống rực rỡ hơn. Và có thể, một ánh nhìn nào đó đang chờ mình đến bằng tất cả sự chân thành của nó.

Máy bay rời khỏi đường băng rất êm. Không có cú giật mạnh, cũng không có cảm giác bị kéo đi khỏi mặt đất. Mà đó chỉ là một chuyển động đều đặn. Như thể, mọi thứ đã được chuẩn bị từ rất lâu cho khoảnh khắc này. Qua ô cửa sổ nhỏ, tôi thấy dòng sông Mekong thu nhỏ dần, không còn là một dòng chảy cụ thể, mà trở thành một dải sáng mỏng manh nằm yên trong lòng đất. Bởi những gì mà mình từng gần gũi, quen thuộc, bỗng nhiên đứng lùi lại phía sau, vừa đủ xa để không còn chạm vào lòng mình nữa.

Khi máy bay rời khỏi đường băng, tôi nhìn thấy ánh nắng buổi sớm phản chiếu lên mặt nước sông Mekong, không chói, không rực, chỉ đủ để nhận ra nó vẫn đang trôi một cách lặng lẽ, đều đặn và không chờ ai. Tôi nhìn xuống, không nghĩ về điều đã qua, cũng không cố hình dung điều sắp tới. Ở giữa không trung, con người ta được phép ở giữa chính mình: không thuộc về nơi cũ, chưa chạm tới nơi mới. Một khoảng lặng hiếm hoi, vừa đủ để thở.

Mây bắt đầu xuất hiện nhiều hơn. Ánh nắng trên cao mạnh và rõ, không dịu như nắng chiều bên sống hôm qua. Ánh sáng ấy không mời gọi cảm xúc, nó chỉ làm mọi thứ hiện ra đúng với hình dạng của chúng. Tôi nhận ra mình đang ở trong một không gian rất đặc biệt. Một không gian không thuộc về nơi đã rời, cũng chưa chạm tới nơi sắp đến. Mà đó là một khoảng lặng treo giữa trời, nơi con người ta không bị buộc phải nhớ, cũng chưa cần phải mong.

Ở độ cao này, tôi không nghĩ về ai cụ thể. Tôi không gọi tên một khuôn mặt, cũng không lần tìm một kỷ niệm đẹp. Những gì từng khiến lòng tôi chùng xuống giờ đã yên vị ở phía sau, không xao động, cũng không đòi hỏi. Tôi cũng không háo hức hình dung về những gì đang chờ phía trước. Tôi ngồi thẳng lại trong ghế. Hơi thở chậm và sâu hơn. Không có điều gì cần giữ, cũng không có gì cần bỏ.

Tôi tựa lưng vào ghế, nhìn mây trôi ngoài ô cửa nhỏ. Không cần nghĩ đến điểm đến. Cũng không cần ngoái về phía sau. Khoang máy bay yên, và tôi ở yên trong đó. Tôi khép mắt lại một lúc. Khi mở ra, dòng sông phía dưới đã khuất hẳn. Máy bay vẫn đi lên rất đều.

Khi máy bay ổn định độ cao, tôi tựa nhẹ lưng vào ghế, khép mắt lại trong giây lát. Không phải là để tôi ngủ, mà để lắng nghe nhịp thở của mình. Tôi biết, phía dưới kia, dòng sông Mekong ấy vẫn còn chảy. Và phía trước, một vùng đất khác đang mở ra. Còn ở đây, giữa không trung này, tôi cho phép mình đứng yên thêm một chút mà đủ lâu để hiểu rằng, có những khoảnh khắc không cần mang theo cảm xúc mạnh mẽ nào, chỉ cần một sự sẵn sàng rất yên, là đã đủ để bước sang một đời sống khác.

Tôi bất giác so sánh, không phải để hơn – thua, mà để hiểu. Lào là vùng đất của sự chậm để lắng, để sâu và để an. Mọi thứ ở đó như được đặt trong một nhịp thở dài, đều và nhẹ. Campuchia hiện ra ngay từ khoảnh khắc đầu. Nắng gắt hơn. Màu sắc rõ hơn. Mọi thứ như đang tiến lên, không đứng yên chờ được cảm nhận.

Campuchia hiện lên như một mảng màu đậm mà không pha loãng, không né ánh nhìn. Một vùng đất chọn cách hiện diện rõ ràng, đầy sinh lực. Một đất nước không giấu mình sau sự hiền lành, mà hiện diện rõ ràng, đầy sinh lực. Người ta thường nhắc đến Campuchia bằng những di sản đá, những ngôi đền cổ. Hay nói theo cách khác, nếu Lào khiến tôi học cách ngồi yên với chính mình, thì Campuchia ngay từ khoảnh khắc đầu tiên đã khiến tôi đứng thẳng lưng hơn. Không phải vì căng thẳng, mà vì cảm giác sẵn sàng để bước vào một nhịp sống khác, mở các giác quan ra nhiều hơn và cho những cuộc va chạm mới, không chỉ của những bước chân, mà của cảm xúc. Nhưng đối với tôi, ấn tượng đầu tiên lại đến từ cảm giác ấm nóng rất thật của mặt đất. Như thể, nơi này luôn giữ trong mình một ngọn lửa âm ỉ.

Tôi có cảm giác mình không bước vào một miền đất để ngắm nhìn, mà để đối diện. Đối diện với nắng, với lịch sử, với những vết tích không bị che giấu. Ở Campuchia, vẻ đẹp không nằm ở sự mời gọi dịu dàng, mà ở khả năng đứng vững sau đổ nát, vẫn mở lòng đón người đến bằng một sự hiếu khách thẳng thắn, chân phương, không màu mè.

Máy bay vừa chạm bánh xuống mặt đường băng, tôi đã cảm nhận được sự thay đổi. Tôi cũng chẳng cần nhìn quanh, cũng không cần bước ra khỏi khoang. Chỉ là một cảm giác rất rõ trong cơ thể. Như thể, không khí ở đây nặng hơn, nóng hơn và đầy chuyển động. Khi cửa máy bay mở ra, luồng gió khô và nóng tràn vào, mang theo mùi đất rất khác, không mềm và ẩm như bên dòng sông Mekong, mà khô, gắt và đầy sống động.

Ánh nắng Campuchia không dừng lại ở mức soi sáng. Nó phủ trùm. Nó hiện diện như một tuyên bố. Mặt trời ở đây không dịu, không nép mình sau mây. Nó đứng thẳng trên cao, rực rỡ và không ngại bộc lộ. Tôi bước xuống cầu thang máy bay, cảm nhận rõ hơi nóng hắt lên từ mặt đất, lan qua đế giày, chạy dọc lên thân người. Đó là một sự chạm đất rất thật, mà cũng rất đời.

Campuchia không đón người ta bằng sự lặng lẽ. Nó không thì thầm. Nó mở ra. Sân bay không lớn, nhưng nhịp điệu thì nhanh hơn, ánh mắt con người linh hoạt hơn, những chuyển động xung quanh đầy năng lượng. Tôi nhận ra mình đang đứng trong một không gian không dành cho sự chiêm niệm kéo dài, mà dành cho sự sống đang diễn ra từng khoảnh khắc.

Tôi kéo vali đi chậm rãi qua sảnh đến. Mồ hôi bắt đầu rịn rất nhẹ sau gáy nhưng không khó chịu, chỉ là một lời nhắc rằng tôi đã thật sự rời khỏi không gian cũ. Tôi không thấy mình tiếc. Cũng không thấy mình cần phải giữ lại nhịp thiền đã có. Tôi hiểu rằng, mỗi vùng đất mang theo một cách yêu đời khác nhau. Và nếu tình cảm mới có nảy sinh ở đây, nó sẽ không đi bằng con đường cũ. Ở Campuchia, tình yêu nếu đến sẽ không thì thầm. Nó sẽ hiện ra rõ ràng, nóng và sống, như chính ánh nắng đang đổ xuống vai tôi lúc này.

Trên đường từ sân bay về Siem Reap, cảnh vật mở ra rất khác. Những rặng thốt nốt hiện lên, cao và thẳng, vươn giữa nền đất đỏ. Chúng không nghiêng mình theo gió, cũng không tìm cách làm dịu ánh nắng. Chúng đứng đó, quen với nắng gắt và thời gian dài, như thể đã chọn cách tồn tại của riêng mình.

Tôi nhìn qua cửa kính xe, cảm nhận rõ sức nóng hắt lên từ mặt đất. Không phải cái nóng làm người ta khó chịu, mà là thứ nhiệt buộc người ta phải tỉnh táo. Campuchia hiện ra không để được ngắm từ xa. Nó ở rất gần, rất thật, và không tránh né bất kỳ ánh nhìn nào.

Mặt đất đỏ lộ ra dưới ánh nắng mạnh, không che giấu, cũng không dịu dàng. Màu đỏ ấy không gợi cảm giác khô cằn, mà gợi một sức sóng âm ỉ, như thứ lửa từng cháy rất lâu dưới lòng đất. Tôi nhìn qua cửa kính xe, cảm nhận rõ ràng rằng đây không phải là một vùng đất dành cho sự nghỉ ngơi của tâm trí, mà là nơi khiến người ta tỉnh táo hơn với chính sự hiện diện của mình.

Bầu trời Campuchia xanh một cách dứt khoát. Không bảng lảng, không mơ hồ. Màu xanh ấy đổ thẳng xuống mặt đất, làm nổi bật mọi hình khối: thân cây, mái nhà, con đường đất, những bóng người đi chậm nhưng chắc. Tất cả hiện ra rõ ràng, không cần phải lắng mới thấy, không cần phải đợi lâu mới hiểu.

Tôi nhận ra vẻ đẹp của Campuchia mang một phẩm chất rất khác. Nó cổ xưa, nhưng không tĩnh. Nó không đứng yên để người ta chiêm ngưỡng từ xa. Nó tồn tại như một nền văn minh từng cháy rất mạnh, từng đổ nhiều mồ hôi, từng đi qua những giai đoạn dữ dội, và bây giờ vẫn còn giữ nguyên nhiệt độ của mình mà không phô trương quá mức, những cũng không hề nép mình.

Ở Campuchia, sự im lặng không kéo dài. Nó giống như một khoảng nén, đủ để người ta kịp hít vào, trước khi mọi chuyển động tiếp tục diễn ra. Như thể, không gian này luôn sẵn sàng cho mọi sự chuyển động. Ngay cả sự im lặng cũng mang theo nhịp sống, không phải để lắng xuống, mà để chuẩn bị cho điều tiếp theo.

Với một người đàn ông đã quen đi chậm, cảm giác ấy không khiến tôi bối rối. Trái lại, nó làm tôi ngồi thẳng hơn trong ghế xe, nhìn lâu hơn ra ngoài và mở lòng theo một cách khác. Không phải thả mình, mà để đón nhận. Tôi hiểu rằng, nếu có điều gì đó bắt đầu ở nơi này bằng một cảm xúc, một ánh nhìn, hay một mối duyên, thì nó sẽ không đến bằng sự dịu dàng kín đáo. Nó sẽ đến bằng năng lượng, bằng sự hiện diện rõ ràng và bằng cách buộc người ta phải thức.

Ngay khi tôi bước xuống xe, hình ảnh Apsara hiện ra rất tình cờ nhưng không phải trên sân khấu, cũng không phải trong một buổi trình diễn được sắp đặt. Chỉ là một bức tranh treo nơi sảnh sân bay, hay một pho tượng nhỏ đặt lặng lẽ bên hành lang. Một hình ảnh đủ rõ để dừng mắt lại, nhưng không phô trương đến mức buộc người ta phải chú ý.

Những bàn tay cong mềm, các ngón tay uốn chậm theo một khuôn thức nghiêm ngặt. Dáng đứng thẳng, cổ cao, ánh mắt xa và tĩnh. Mọi chuyển động đều uyển chuyển nhưng không buông lỏng. Không có một nét thừa. Không có cử chỉ nào vượt khỏi giới hạn. Vẻ đẹp ấy không gợi cảm theo cách dễ dãi, cũng không dịu dàng để chiều lòng người nhìn. Nó được giữ gìn, được kiểm soát, như thể mỗi đường cong đều đã đi qua kỷ luật trước khi trở thành mềm mại.

Tôi đứng lại lâu hơn một chút. Không phải vì bị cuốn theo, mà vì nhận ra một điều rất rõ trong lòng mình. Tôi bị thu hút bởi những người phụ nữ có chiều sâu. Những người không cần phô bày để được thu hút, không cần mềm yếu để được che chở. Họ hiện diện bằng nội lực, bằng sự hiểu mình là ai và biết giữ vẻ đẹp của mình trong khuôn khổ tự chọn.

Giữa không gian rực nắng của Campuchia, hình ảnh Apsara không làm tôi xao động. Nó khiến tôi tỉnh. Và tôi hiểu, nếu có một người con gái của mảnh đất này bước vào hành trình của tôi sau đó, cô ấy sẽ không đến bằng sự ồn ào. Mà bằng sự hiện diện đủ sâu để một người đàn ông trưởng thành phải dừng lại, không phải để chiếm hữu, mà để nhìn cho thật kỹ.

Và tôi biết, ở đâu đó phía trước, nếu có một người con gái Campuchia bước vào hành trình này, thì cô ấy sẽ không xuất hiện bằng sự ngẫu nhiên. Cô ấy sẽ đến theo cách của Apsara đầy mềm mại những không yếu, lặng nhưng không mờ và đủ sâu để khiến cho một người đàn ông trưởng thành như tôi đã đi qua tĩnh lặng phải dừng lại, không phải để chiếm hữu, mà để nhìn cho thật kỹ.

Campuchia không ru người ta ngủ. Mà nó đánh thức bằng cái nắng nóng, bằng hương đất, bằng những sắc màu không ngại đậm. Và trong sự đánh thức ấy, tôi thấy mình đang sống lại theo một cách khác. Một cách không còn dè dặt, nhưng cũng không buông lỏng. Một người đàn ông trưởng thành vẫn học cách bước tiếp sau khi đã học được thế nào là an yên, sẽ không vội vàng tìm kiếm. Người đàn ông ấy chỉ đi, với trái tim mở vừa đủ.

Tôi nhận ra sự thay đổi ấy không đến bằng một khoảnh khắc rõ ràng. Sự thay đổi không đến bằng một khoảnh khắc rõ ràng. Nó diễn ra âm thầm trong từng bước đi, từng hơi thở, như thể cơ thể đã đi trước suy nghĩ một đoạn. Điều ấy còn diễn ra trong nắng gắt hơn, trong nhịp sống mở hơn, trong cảm giác mọi thứ đang tiến về phía trước chứ không đứng yên chờ được cảm nhận.

Trái tim tôi không còn khép lại như một cánh cửa vừa được đóng sau lưng. Nhưng nó cũng không mở toang một cách vội vàng. Tôi bước đi với một sự tỉnh táo mang đậm khí chất của người đàn ông: không tìm kiếm, không mong đợi, nhưng cũng không né tránh. Sau những gì đã đi qua, tôi hiểu rằng tình cảm không cần được gọi tên sớm. Mà điều ấy chỉ cần có không gian để xuất hiện nếu đến đúng lúc.

Ở nơi này, mọi cảm xúc không đến trong tĩnh lặng kéo dài. Chúng xuất hiện giữa chuyển động, giữa nắng gắt và những nhịp sống mở. Tôi không cần gọi tên điều mình đang học. Chỉ biết rằng, trái tim mình đang được đặt vào một nhịp khác.

Tôi không mang theo nỗi sợ rằng mình sẽ yêu lại. Tôi cũng không mang theo sự cảnh giác quá mức của người từng tổn thương. Mà tôi mang theo một thứ đơn giản hơn: sự sẵn sàng để lắng nghe, để cảm nhận và để biết rằng, nếu một người phụ nữ nào đó bước vào hành trình này, tôi có thể nhìn cô ấy bằng đôi mắt không bị che mờ bởi quá khứ.

Tôi đứng lại một nhịp dưới bóng cây thốt nốt. Nắng hắt xuống vai. Tôi hít một hơi thật sâu, rồi bước đi tiếp.

Tôi không đến Campuchia để tìm kiếm điều gì. Nhưng tôi bước đi với một trái tim không khép lại. Và trong sự rực rỡ đầy năng lượng của mảnh đất này, tôi biết: nếu có một rung động mới chạm tới mình, nó sẽ không đến từ sự thiếu thốn, mà từ một trái tim đã sẵn sàng yêu theo một cách khác mạnh mẽ hơn, tỉnh táo hơn và cũng chân thành hơn. Nhưng tôi cũng biết, mình không khép lòng. Sau những gì đã đi qua, tôi hiểu rằng tình cảm không cần được lên kế hoạch. Nó chỉ cần một con người đã sẵn sàng hiện diện trọn vẹn, nếu khoảnh khắc ấy đến.

Lúc này, tôi hòa vào dòng người đang di chuyển chậm dưới cái nắng của Siem Reap. Ánh sáng nơi này không dịu, không nép mình sau mây. Nó chiếu thẳng xuống mặt đất đỏ, làm mọi đường nét hiện ra rõ ràng hơn, kể cả những chuyển động rất nhỏ trong lòng người. Tôi bước đi giữa không gian ấy với một cảm giác lạ: không mong chờ, nhưng cũng không hoàn toàn dửng dưng.

Ở một khoảnh khắc rất ngắn, tôi bắt gặp một ánh nhìn thoáng qua trong đám đông những không rõ là của ai. Mà đó chỉ là một sự chạm nhẹ giữa hai hướng nhìn, đủ để tôi nhận ra mình vẫn còn nhạy cảm với những hiện diện mơ hồ của đời sống. Ánh mắt ấy không giữ tôi lại. Nó đi qua rất nhanh như một dấu gạch mảnh trên trang giấy chưa kịp viết.

Xa hơn một chút, dưới bóng những rặng thốt nốt cao và thẳng, tôi thấy một dáng người khuất nửa trong nắng. Nhưng dáng người ấy không rõ khuôn mặt, cũng không rõ tuổi tác. Chỉ là một đường nét rất xa, đủ để gợi lên cảm giác rằng vùng đất này không chỉ có lịch sử và nắng gió, mà còn có những con người mang theo những câu chuyện chưa kịp mở lời.

Tôi không gọi đó là định mệnh. Cũng không vội đặt cho nó một cái tên lãng mạn. Với tôi, đó chỉ là một trực giác rất đàn ông: khi mọi thứ bên trong đã đủ tỉnh, thế giới bên ngoài sẽ bắt đầu lên tiếng theo cách rất khẽ mà không thúc giục, cũng không hứa hẹn. Đó chỉ là một sự báo hiệu rằng mình đang ở đúng nơi, vào đúng thời điểm để có thể cảm nhận theo một điều gì đó mới mẻ.

Và rồi, tôi tiếp tục bước đi mà không ngoái đầu lại, cũng không tìm kiếm gì thêm. Bởi tôi biết, nếu có một cuộc gặp nào đó đang chờ tôi phía trước, nó sẽ đến bằng cách riêng của nó mà không cần được chuẩn bị, cũng không cần được đón đợi.

Giữa nắng gắt của Siem Reap, khi bóng thốt nốt đổ dài trên mặt đất đỏ, tôi có một cảm giác rất rõ. Nhưng đó không phải là linh cảm, cũng không phải mong chờ. Chỉ là sự bình thản của một người đàn ông biết rằng: ở vùng đất này, có điều gì đó sẽ chạm vào mình. Không ồn ào mà cũng không vội. Nhưng rất thật và đủ sâu để khiến ta dừng lại một nhịp, và lắng nghe.

Và như thế, tôi bước tiếp. Tôi vẫn bước đi, giữa nắng gắt Siem Reap và bóng thốt nốt đổ dài trên mặt đất đỏ, không tìm kiếm điều gì. Bởi lẽ, nếu có một điều chạm đến mình ở nơi này, tôi đã sẵn sàng để nhận ra.