Thật tình là, thoạt đầu Dự nhận ra ngực mình dội lên từng cơn đau tức rất khó chịu; hai bầu vú mẩy mang của nàng như hai sinh vật nhỏ đeo bám nàng cứ rung nảy theo mỗi nhịp cuốc hạ xuống nhấc lên. Sau thì quen. Sau thì mộng ước đắm chìm trong thao tác. Nàng mất cảm giác đau tức vướng víu. Lưỡi cuốc mất sức nặng tự thân. Nó tự sản ra cơn say. Nó tự động bổ phầm phập xuống đất. Trong mê man nó xới lật cả vùng đất đêm qua nàng vừa xới lật. Và không phải chỉ là đêm qua. Cả tuần lễ nay, cả tháng nay như thế rồi. Cứ chập tối, cơm nước xong, quên cả thói quen châm đèn soạn bài để ngày mai lên lớp, để mặc bà mẹ chồng gầy gùa lọ mọ ngồi thái sắn ở ngoài sân, như bị một nguồn lực thần bí vô hình điều khiển, Dự lại xách cái cuốc lên sườn đồi sau nhà. Chiến tranh hóa ra lại là môi trường khai mở những năng lực mới của con người. Chà, chồng đi vắng, một thân một mình mà cô giáo dám vào rừng chặt nứa đốn cây dựng được túp nhà sơ tán cho hai mẹ con nương náu. Lại còn đào được giếng. Trồng được rau, làm được vườn. Lại còn khai phá mảnh đất hoang sườn đồi sau nhà. Ôi, cả một triền đồi miên man mê mải là đất màu!
Đất bở tơi tả. Đất này đặt hom sắn xuống, cam đoan chỉ một năm thôi, giật nhẹ lên, đã thấy tua tủa một chùm củ thau tháu bằng cái chuôi liềm một cho mà xem. Đất như vậy khác chi mời gọi lưỡi cuốc và lưỡi cuốc khác chi một linh hồn quẫy động, trong cơn đam mê đã biến công cuộc lao động nặng nhọc thành một phép lạ thực hiện sự tổng hợp đầy năng động những tiềm lực bên trong, hệt như trong một cuộc ái ân hòa hợp giữa đàn ông và đàn bà, đầy ngẫu hứng và không biết đến mệt nhọc của con người.
Cho tới lúc trời như chợt tối sầm, ngẩng lên thấy mảnh trăng nhọn hai đầu nhợt bệch đi trong cô đơn thanh vắng, Dự mới dừng cuốc. Nàng đã cởi khăn, bỏ áo khoác ngoài từ lúc nào. Cả chiếc nịt vú nữa. Giờ nàng xổng xểnh, có cảm giác cơ thể không có gì bao che. Hơi mát lùa vào các miền da thịt vẫn còn mùi hoi khét của cơn nhiệt hứng chưa giải tỏa hết, nhất là ở hai hốc nách ấm nồng và âm ẩm, thoang thoảng một hỗn hợp trần tục khiến nàng cũng ngất ngây.
Ngoảnh lại phía sau Dự mới nhận ra, nàng đã cuốc từ chân đồi tới lưng sườn đồi. Nàng đã cuốc một mạch từ chập tối tới giờ là nửa đêm. Đêm đã khuya. Dưới kia, những thôn xóm người Giáy mờ mờ từng khối âm u, từ đó lọt ra tiếng chó sủa đục những lỗ thủng gai góc. Phía trước nàng, trên đỉnh ngọn đồi đang lồ lộ dưới ánh trăng, nằm trong khu hàng rào sơn trắng, bóng những cây cột gió, những chiếc tủ đặt máy đo nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa của trạm khí tượng tỉnh. Trạm này mới khánh thành và làm việc ở đây nên mới chỉ có một anh nhân viên kỹ thuật. Anh nhân viên này vóc người vập vạp, giọng nói trọ trẹ. Đúng ngày Dự đào xong cái giếng thì anh ta từ đỉnh đồi vác cái thùng tôn xuống. Dự đi dạy học. Chỉ có bà mẹ chồng ở nhà. Chào bà, xin bà ít nác nhé. Hà, thế là cháu có bạn rồi. Sơ tán ở chỗ ni là an toàn nhất đấy, bà hỉ! Liến thoắng một hồi, không để ý đến sự lạnh nhạt của bà cụ, anh nhân viên khí tượng chui vào buồng tắm quây bằng mấy manh chiếu rách bên cạnh giếng, tự nhiên như không, cởi bỏ hết quần áo, kéo nước, giội òa òa, vỗ bành bạch, hít hà khoái trá: Bà ơi, nước này đàn bà con gái tắm thì thành tiên, bà hỉ! Cô giáo Dự đi mô hở bà? Bà cụ gầy như cái xác ve, không đáp, cậm cạch băm sắn, vứt cho lũ gà Đông Cảo mình trụi, cánh tiên, đuôi bó mạ đang nghênh ngáo ở trong sân. Tắm xong, vận độc chiếc quần đùi, ra khỏi buồng tắm, anh nọ lại tiếp tục bắt chuyện với bà cụ. Le lé mắt nhìn người đàn ông to con, mặt căng tròn, mắt húp híp, lại gân guốc, nình nịch như thợ rèn, bà cụ bỗng thấy lo lo.
Cuối cùng thì cái gì cũng có giới hạn của nó. Đã tới cái hàng rào sơn trắng đang loa lóa dưới ánh trăng của cái trạm khí tượng ở chon von trên ngọn đồi và lúc này cơn mệt nhọc đã khiến lưỡi cuốc trong tay Dự phải ngưng nghỉ. Tuy vậy đột ngột dừng tay cuốc, chính Dự cũng hơi bị bất ngờ. Mồ hôi tháo ra, ướt đầm chân tóc, làm lạnh toát các miền da thịt, nàng bỗng thấy run rẩy trong một phức cảm rất lạ lùng. Nhất là khi nàng nhìn thấy căn nhà lợp tôn nhỏ bé của anh chàng nhân viên khí tượng ở ngay sát cái hàng rào nọ. Hơi thở cồn lên, nàng vừa phập phồng mong muốn lại vừa lo sợ. Vừa muốn chờ đợi lại vừa muốn tháo lui.
Ôi, ám ảnh làm sao cái ôm ghì tợn tạo và bàn tay thông thạo sục sạo khuôn ngực của gã đàn ông đã đánh thức cảm xúc nhục thể tiềm ẩn của nàng. Anh chàng nhân viên khí tượng nọ bạo tợn quá. Thèm khát quá rồi hay anh chàng dạn dày kinh nghiệm đã nhận ra người đàn bà cũng đang ở trong cơn bức xúc, không bức xúc thì sao bỗng dưng đêm đêm lại vác cuốc và hăm hở đến thế; không khéo chị ta còn cuốc tung cả cái đồi này lên ấy chứ. Thành ra chỉ sau mấy lần vác thùng xuống xin nước và tắm táp là anh chàng đã sán tới trò chuyện xa gần, ỡm ờ rồi cầm tay gạ gẫm liền: Sao để đất hoang, phí của giời thế, em? Bà mẹ chồng Dự mắt cập kèm mà tinh ý lắm. l tù, cu hãm đấy! Loại này còn phải kể! Bà cụ nói. Hóa ra bà cụ nghi ngờ và rình rập cả nàng. Và bà cụ đã không sai, nhất là với anh chàng. Anh chàng xa vợ lâu ngày nổi cơn cuồng hứng. Đón đường Dự đi dạy học. Rình chờ nàng ở sườn đồi đất, nơi nàng đêm đêm giải tỏa cơn bức bối bằng việc đổ sức ra cuốc đất. Cuối cùng thì việc phải xảy ra đã xảy ra. Sau cú nhảy bổ tới là cái ôm choàng nôn nóng. Và những động tác thô lỗ tiếp theo của anh chàng. Còn Dự, đã có lúc nàng lìm lịm vì cảm giác râm ran thỏa mãn tràn trề lan tỏa khắp cơ thể, rồi biến thành cơn nấc nghẹn ngào, cơn thăng đồng ngây ngất kéo dài đưa nàng tới miền Cực lạc; khi đó nàng bỗng muốn làm thơ, cảm hứng thần diệu này nàng vốn hay bắt gặp từ thời nàng còn ở độ tuổi thiếu nữ. Như rất nhiều người đàn bà khác, trong sâu xa Dự khao khát tự do. Còn lúc này, từ ngày có chồng, chưa bao giờ nàng thấy ngực mình trắng lôm lốp đến thế giữa bốn bề trống tuênh, trên sườn đồi ngầm ngập ánh trăng thế này. Và thế là nàng kinh sợ, nàng vùng ngay dậy, vừa dứt khoát vừa dùng dằng: Thôi! Thôi! Ai lại càn rỡ thế bao giờ! Còn anh chàng nọ vừa lốc thốc chạy theo nàng đang tơi tả xống áo vừa khàn khàn gào: Thế thì lên nhà anh, hỉ!
Nhưng đêm nay thì không có chuyện gì xảy ra cả. Kiễng chân lên, nhìn qua tấm hàng rào, nhìn quanh, thấy vắng lặng quá, Dự liền vứt cái cuốc đấy và như trôi trượt theo chiều dốc sườn đồi về nhà.
Mẹ chồng Dự vẫn còn thức. Trồng sắn thì việc gì phải cuốc đất kỹ thế hả, mẹ Phùng! Bà cụ nói. Bao nhiêu năm nay rồi, sao hôm nay bà cụ lại gắn nàng với tên chồng nàng. Hơi ngạc nhiên, mặc bà cụ, nàng xuống giếng, kéo nước. Có cảm giác thân thể nàng như thanh kim loại mới ra khỏi lò kêu xèo xèo dưới làn nước giội. Lát sau, đứng phơi quần áo ở hàng hiên, nghe thấy tiếng mẹ chồng từ trong buồng hắt ra: Này, mẹ Phùng. Hồi chiều có người cùng cơ quan tạt qua nói, chồng con ở trong Nam sắp ra rồi đấy, nàng lại nóng ran khắp người.
Giờ thì bà mẹ không kìm được cơn nức nở sung sướng:
– Phùng à. Thế là anh đi được tám năm rồi đấy nhỉ? Ăn uống kham khổ quá hay sao mà choắt cheo thế, hả con?
Hai con mắt một mí đỏ đọc lầm lì trên khuôn mặt tái sạm, chẳng chia sẻ một tí gọi là với niềm vui của mẹ, Phùng xẵng:
– Vớ vẩn! Chiến tranh. Xông vào chỗ chết để giành lấy sự sống mà lại đòi phởn phơ béo tốt!
– Ô hay, sao con lại gắt với mẹ thế? Mày về mày không cho mẹ mừng à? Mày đi xa một ngày, mẹ lo buồn nẫu ruột nẫu gan một ngày. Mẹ lo cho mày. Mẹ lo cho vợ mày. Là mẹ nói cái Dự vợ con ấy, mày có biết không? Khổ, con giai tôi giờ sao chỉ bằng cái chét tay thế này!
Gầy choắt cheo như những nắm xương khô chắp, bụng khéo chỉ bằng chét tay thật, nhưng Phùng săn chắc, đầy khí lực và hai con mắt tuy đỏ đọc nhưng nhiều thần khí lắm. Chống tay lên hông, Phùng hất hàm vào mẹ, trống không:
– Sao bảo Ty Giáo dục họ không cho cô Dự vợ tôi đi dạy học nữa?
– Tao chả hiểu. Độ hơn năm nay, nó bảo nó chuyển ngành đi viết báo, làm thơ.
– Hừ! Tôi biết hết rồi! Tôi còn nắm được bằng chứng cụ thể cơ.
– Con ơi! Có hồi chả đêm nào nó không vác cuốc ra sau nhà. Nó cuốc xới suốt cái sườn đồi này. Nó trồng không biết bao nhiêu là sắn. Đàn bà con gái nó vậy. Ngày xưa thì bỏ trấu vào cối xay, con à.
– Biết rồi! Biết rồi!. Khịt khịt mũi, Phùng cau cau mặt, rồi đủng đỉnh.. Cái khoản này ở chiến trường vô thiên lủng. Bệnh hysteria, thiếu đàn ông đây mà. Cụ có hiểu không? Thôi, khuya rồi, mai tôi còn phải đi làm. Cụ ngủ đi!
Khuya rồi, bà cụ phành phạch cái quạt xua muỗi, buông màn và khi vùng đồi sơ tán trong chốc lát đã ắng lặng hoàn toàn, Phùng mới đẩy cửa buồng bước vào. Cảm giác là lạ khiến Phùng ngập ngừng. Có lẽ là do chấm đèn hồng buông ở góc trong chiếc màn tuyn trắng toát tạo nên. Cũng có lẽ là do Dự chưa ngủ, nàng vẫn thức đợi chồng và vẻ nôn nả không che giấu của nàng trong tiếng kêu của nàng nữa:
– Anh Phùng! Anh đã về!
– Ờ ờ…
– Anh về sao không về nhà ngay?
Mở tung hai cánh màn, Dự kêu nghẹn ngào. Và chẳng thể chờ lâu hơn, nàng trút cái áo lót đã cởi sẵn khuy qua đầu, vứt xuống đất rồi lê sền sệt ra thành giường, ngây ngây vì nhiệt năng tỏa ra từ hai hốc nách, giơ hai tay đón chồng. Đã có sáu tháng trời chung sống với Phùng, nhưng nàng cũng chưa bao giờ có được giây phút như thế này. Phùng không có cái háo hức, cái ham hố của đàn ông lần đầu có vợ. Y lút mình vào công việc, học hành phấn đấu xây dựng sự nghiệp cho bản thân. Mới cưới nhau, hương lửa đang nồng, y đã bảo: Anh xung phong đi vào Nam chiến đấu đây. Và khi nàng ngạc nhiên kêu ơ, không phải vì y chỉ là anh thuyết minh phim ảnh chứ có phải bộ đội đâu mà vào Nam chiến đấu, nàng kêu ơ vì thấy sự việc đột ngột quá. Thì y lớn tiếng mắng mỏ nàng rằng: Rõ tóc thì dài mà đầu óc thì ngắn. Đây là cơ hội ngàn năm có một để thực hiện bước nhảy vọt trong cuộc đời đấy. Sáu tháng trời sống với Phùng, nàng chưa có ấn tượng gì về cuộc sống chung giữa hai người. Còn bây giờ, bản năng nàng mách bảo nàng rằng, cuộc ái ân đang sắp được thực hiện đây chính là lúc bộc lộ những xung lực cơ bản của sự sinh tồn bấy lâu bị dồn nén, là thời cơ để nàng và chồng nàng thực tại hóa những tiềm năng yêu đương của mỗi bản thể đây. Nàng là đàn bà, đàn bà trong suốt cuộc đời hoặc ít nhất là ở tuổi thanh xuân này. Bấy lâu nàng là đất màu bị bỏ hoang. Và bây giờ nàng đòi được chiếm đoạt và trong đam mê nàng muốn được hiến tặng.
Vẻ trắng mịn mềm mại và căng phồng của khuôn ngực Dự khiến Phùng ngây người trong giây phút. Liền đó y thấy hai vạt áo bị giật tung, bị kéo sấp mặt xuống và sau cùng thấy mình nhẹ bẫng như một cái phao rập rờn trên sóng nước. Nhưng tới đây thì hình như đã nhận ra tình thế, nhổm lên, y liền nghiến răng:
– Được, đã thế thì cho đã cơn thèm nhé!
Câu nói giận dữ chứ không bộc lộ ham muốn bị chẹn bằng một bàn tay nóng hổi của vợ. Y hất bàn tay nọ, mặt xáp xuống mặt người đàn bà trẻ.
– Hừ, bây giờ tôi mới hiểu cô. Ra là vậy!
Hai con mắt vốn đã đỏ lúc này đỏ khé như hai ngọn lửa, Phùng chồm chồm trong cơn trả hận. Nhưng hấp hổm chưa đầy một giây, y đã như que diêm xòe cháy, tắt nghỉm.
Thảng thốt, Dự chồm ngay dậy. Nàng vơ mái tóc thắt nút trên đỉnh đầu, nhặt cái áo che ngực và tưởng như sắp bật khóc vì sợ hãi và thất vọng.
– Anh Phùng, anh làm sao thế?
– Hừ hừ…
Phùng rên khe khẽ. Không! Phùng không kiệt sức. Phùng chỉ thoáng mê thiếp đi trong vài giây thôi, rồi lại tỉnh táo hoàn toàn. Và khi Dự ghé người, đưa hai chân vào chiếc chăn đắp chung, chạm vào người Phùng thì y vùng ngay dậy.
– Anh hỏi cái gì ạ?
Nhận ra thái độ lạnh lùng của Phùng và một tập giấy Phùng vừa giơ lên, Dự liền nghiêng người, khe khẽ kêu. Trong ánh sáng hồng mịn của ngọn đèn ngủ, nàng nhận ra một ánh cười lạnh tanh của Phùng và thấy tiếng y nói cũng lạnh tanh như thế:
– Thơ của cô viết tặng tình nhân, bạn bè tôi sưu tầm hộ cô đấy, cô ạ! Đêm đêm giả đò cuốc đất trên đồi để gặp nhau, để chui bờ rúc bụi hú hí với nhau không chán hay sao mà lại phải còn thơ với thẩn yêu đương lãng mạn nhăng nhít! Này, cô Dự! Cô có biết tôi xung phong đi B, xông vào chỗ chết để làm gì không?
– Em biết ạ.
– Là để người ta thử thách mình. Để người ta có bằng cớ tin cậy mình, cất nhắc mình lên các chức vụ lãnh đạo. Là để đem lại vinh dự cho cô. Thế mà cô lại phản bội tôi. Tôi hỏi cô, vậy như thế cô có phải là đồ đĩ thõa, đồ voi giày ngựa xéo không?
– Anh Phùng! Anh nghe em nói đã.
– Tôi không cần nghe cô nói.
– Anh Phùng! Em không có ý thức phản bội anh. Em đã chờ đợi anh. Em cần, em muốn anh.
Lăn xả vào chồng, với một dòng suối ngôn từ rối rít đã có lúc Dự ôm choàng được Phùng và đè dập y xuống. Tình yêu thống thiết và niềm ân hận xót xa khiến nàng trở nên quyết liệt. Nhưng cuối cùng, nàng vẫn bị Phùng hất ra. Người thì bé mà cái tiếng thì to, Phùng đứng ở dưới đất quát gằn:
– Này, nghe đây, từ nay trong nhà này chỉ tôi có quyền nói thôi nhé! Còn cô, Dự, tôi có cho phép thì cô mới được nói. Nhớ chưa, đồ đĩ thõa, đồ ngựa xéo voi giày!
Con người thì bé, hai con mắt cũng bé mà cái miệng lại to quá. Miệng Phùng, qua cái loa điện, phát tiếng vang ầm cả xóm thôn: A lô, a lô… Một, hai, ba, bốn… Văn Phùng đội trưởng đội chiếu bóng 102 kính mời bà con tới xem buổi chiếu bóng đêm nay tổ chức tại sân kho hợp tác xã làng Nhớn. Phim thứ nhất là… Nghề thuyết minh chiếu bóng giúp cho Phùng loắt choắt thêm tiếng cả dài hơi. Cho y thêm cách nói văn hoa và oai lực trước các cô thôn nữ mới lớn. Phải uyên bác lắm mới có thể thuyết giảng cho người ta hiểu ngọn ngành câu chuyện vốn chỉ có hình ảnh và tiếng nói người nước ngoài lạ hoắc, chứ còn gì. Nhưng nghề thuyết minh chiếu bóng không sửa được cho y thói ăn nói lỗ mỗ, tính tình láu táu và tật líu lưỡi nói nhịu, vốn là biểu hiện của sự kém cỏi về đường học vấn. Nhiều buổi, đang thao thao coi thiên hạ như đám thất học, y bỗng đỏ dừ mặt vì một câu nói lộn khiến khán giả cười ồ. Kẻ thù nào cũng đánh thắng y nói thành kẻ thào lù cũng đánh thắng. Rung đùi nói thành rung đìu. Chiến thắng đói nghèo lạc hậu y nói thành đéo ngòi lạc hậu. Tuy nhiên cũng phải nói ngay rằng, ái tình có con đường đi riêng của nó. Kết thúc mối tình thỏ thẻ thơ dại của Dự là đám cưới của cô gái mới hôm nào còn là một thôn nữ gầy gùa nay đã lớn phổng thành một cô giáo Dự đa cảm nở nang và khỏe mạnh với anh chàng thuyết minh chiếu bóng sau bao năm trời lặn ngòi ngoi nước vẫn trơ hoẻn chỉ là cái gã trai loắt choắt chuyên lặp lại lời người ta đã viết sẵn trên giấy mà thôi. Nhái bén ôm dưa bở. Kẻ độc miệng thể theo vóc dáng cô dâu chú rể còn ngoa ngôn vậy. Con người thì bé, con mắt cũng vậy, nhưng cái miệng thì to và cái đầu Phùng còn to hơn nữa. Cái đầu to là cái đầu quen nghĩ lớn. Con người ta hữu thân là hữu khổ rồi. Vì có thân là phải lo cho thân là sinh ra tham lam, sân hận, si mê, xiểm nịnh, tật đố. Huống hồ Phùng xuất thân lại có phần thấp kém. Ông bố, hồi Tây tạm chiếm lập tề, không hiểu nghe ai xui dại lại đăng lính, nhảy dù xuống tiếp viện cho giặc ở lòng chảo Điện Biên. Lý lịch có tì vết như thế mà muốn tiến thân ắt phải trả giá. May mắn, phép tính Phùng đặt ra và giải tỏa có độ chính xác cao. Đi chiến trường B trở về, chàng thuyết minh chiếu bóng coi như đã lập công chuộc tội thay cho ông bố. Hòa bình rồi, không còn nghề chiếu bóng rong như xưa, Phùng được đề bạt trưởng phòng phát hành phim. Và bây giờ sau năm năm ở chức vị này, một vận hội mới đang mở ra trước mắt Phùng. Cơ quan khuyết chân phó giám đốc vì ông này vừa bị đột quỵ sau sáu tháng trời nhậm chức, thế chân một ông chết bất đắc kỳ tử vì tai nạn giao thông.
Chết cái tham dự cuộc chen đua giành chức vị này, Phùng có hai địch thủ cứng cựa. Cả ba đều tỏ rõ ý chí kiên cường, nhất quyết không lui bước. Vì cả ba đều cho rằng, cuộc sống mãnh liệt dù có khổ sở, hiểm nguy cũng còn hơn là cuộc sống bằng phẳng an toàn nhưng tẻ nhạt. Và do vậy dẫu có đi ba con đường khác nhau, ba người vẫn chỉ nhằm một mục đích duy nhất.
Riêng Phùng, Phùng đi con đường khổ hạnh và triệt để tranh thủ cảm tình của cấp trên, cũng là con đường đã nhất thành bất biến của đời Phùng! Xuyên tạc ý nghĩa của lối sống khổ hạnh, vốn là một nỗ lực cao quý của con người nhằm chống lại những cám dỗ vật chất tầm thường, hướng tới sự viên mãn tinh thần thực sự, Phùng thực hiện một cách sống khắc khổ cực đoan với mục đích hoàn toàn vụ lợi. Ăn uống kham khổ. Mặt mày nhăn nhăn nhó nhó. Suốt ngày tất bật, bận rộn vì công lên việc xuống. Lúc nào cũng tỏ ra là kẻ mẫn cán và hết lòng hết sức với trách nhiệm được giao. Cách nhà riêng chưa đầy hai cây số mà y ở rịt cơ quan tối ngày; cả tuần, cả tháng liền, không đoái hoài gì đến mẹ già vợ trẻ. Đưa tất cả dục vọng thông thường vào thế thoái triệt, trong y chỉ nấu nung một cao vọng duy nhất là giành lấy bằng được chức vị phó giám đốc nọ bằng mọi giá thôi.
Bằng mọi giá, nghĩa là bất chấp mọi vất vả, nhọc nhằn và mọi sự khinh rẻ trong việc lấy lòng từng vị cấp trên, những kẻ có thẩm quyền. Ông Thường vụ tỉnh ủy phụ trách Văn Xã là một trong mấy người nắm quyền quyết định số phận Phùng vốn quen biết Phùng. Nằm bệnh viện chữa bệnh áp huyết cao, nhận hộp sữa cân đường Phùng biếu, ông cười hề hề: Lương sướng mày được bao nhiêu mà vẽ vời quà cáp! Rồi chỉ mặt Phùng, ông cảnh báo: Này, mày gầy mà mặt đỏ như thế này là có bệnh tăng áp huyết nặng đấy. Tao có thằng cháu bằng tuổi mày, tháng trước xây nhà đào giếng ham mê quá sức lại bị con vợ nó đòi hỏi liên tục, một sáng nọ trở dậy, kêu không nhìn thấy gì cả, hóa ra bị đứt mạch máu não, máu chảy tràn qua cả mắt, toi đời rồi! Phùng rùng mình, thú nhận hồi này thi thoảng cũng có nhức đầu chóng mặt, nhưng hùa theo kiểu ăn nói bỗ bã của nhà lãnh đạo, cười khằng khặc: Con vợ em vía dám. Em có chết cũng phải chết ở chức phó giám đốc do các anh ký đề bạt em chứ. Khó hơn cả là tiếp xúc với ông Thường vụ tỉnh ủy, Trưởng Ban tuyên giáo, một nhân vật có can hệ nữa. Ông này người Tày, nói tiếng Kinh chưa sõi, nhưng sĩ diện và sính thơ văn, gặp ai đến chơi ông cũng vác thơ của mình ra khoe. Khốn khổ, thơ ông chỉ là ca dao hò vè, vần điệu khập khiễng! Chê thì Phùng không dám, tất nhiên rồi. Nhưng khen thì khen thế nào. Khen không đúng lại lòi cái đuôi dốt đặc cán mai ra, lợi chẳng bù hại. Ấy thế! Chứ đêm Ba mươi Tết còn ôm chai rượu Tây, lặn lội trong mưa rét, tìm đường đến nhà ông chủ tịch, ông bí thư tỉnh ủy để chúc Tết và biếu tặng, Phùng cũng chẳng ngại kia mà. Phùng không ngại mệt nhọc, tốn kém. Con ông Thường vụ A lấy vợ. Mẹ vợ ông Thường vụ K hai năm mươi. Đám hiếu đám hỉ nào của các vị Phùng cũng sẵn sàng có mặt để chia vui, chia buồn.
Chao ôi, tính háo danh hám lợi chả lẽ cũng giống thói háo dục, cũng là cơn hưng phấn không biết đến giới hạn? Phùng chẳng thấy mệt mỏi là gì. Trái lại, bệnh tật lại như thua Phùng. Phùng quắt queo như cái dọc khoai héo, nhưng mặt lúc nào cũng bừng bừng hồng nhuận, mắt lúc nào cũng lấp lánh ánh thần khí. Chỉ có điều bất thường là, hồi mới đi B ra, thỉnh thoảng còn lên cơn tí toáy, kẻ độc miệng ngoa ngôn nói, chẳng qua như chuột ngoáy lọ mỡ chứ nước mẹ gì, tuy vậy cũng đã từng lên mặt ta đây là con đực chính hiệu với cô vợ trẻ. Chứ còn hồi này, tuyệt đối không. Không mảy may thèm khát. Không tí teo hứng thú. Không mảy may rung động. Dửng dưng như không. Thờ ơ, ghẻ lạnh như không. Cứ như kẻ bất lực. Cứ như kẻ bị thiến hoạn. Cứ như kẻ công cụ tính giao bị tổn thương nặng, vật vờ dặt dẹo như đã chết rồi. Đã chết hoàn toàn rồi, chết thật rồi cơn ham muốn đàn bà ở thằng đàn ông đang ở độ tuổi bốn mươi. Đến nỗi bà mẹ già cũng vượt qua thiên kiến, đứng hẳn về phía giới tính con dâu mà rên rẩm: Phùng ơi, hay là trong người con có cái mầm bệnh gì nên sinh ra thế? Chứ vợ chồng đánh chửi nhau, xa lánh nhau cũng chỉ là ban ngày thôi, còn ban đêm phải đầu gối tay ấp, phải lăn lóc với nhau mới là sự sinh hóa, con à!
Một đêm chừng như nghe được tiếng gọi của sự sinh hóa, Phùng hăm hở phóng xe về nhà.
Lúc ấy, như thường lệ, Dự đã vác cuốc ra sau nhà. Lúc ấy, Dự được ủ ấp trong cái bóng đen của con vật hoang đường là buổi đêm. Nàng nấp ở trong nó với động tác cuốc đất chỉ có mục đích tự thân, để có thể tự do xa xẩn vào các miền tưởng tượng ngây ngất hương vị phiêu lưu và ít lâu nay thì nàng khóc. Khóc vì xót thương thân phận đàn bà của mình. Khóc vì thực cảnh khó bề thay đổi. Vì những chuyện đã qua và nghĩ tới ngày mai. Nàng khóc vì thật tình không muốn phạm lỗi không chung thủy với chồng. Ngoài Phùng, thật lòng nàng không muốn giao tình với một người đàn ông nào khác, không muốn tiếp xúc với một cơ thể đàn ông nào khác, trộn lẫn hơi thở với một người đàn ông nào khác. Nàng chỉ nuốn chồng nàng là kẻ duy nhất được quyền hưởng thụ cơn ái dục nồng nã của nàng, khám phá ra lạc thú thơm tho và báu vật ngọc ngà, chứ không phải là sự thô tục, bẩn tưởi ở thân thể nàng.
Thấy mẹ chồng gọi, Dự vội vã xách cuốc trở về. Dừng lại một phút ở trước cửa cho tim đỡ đập dồn rồi nàng mới bước vào nhà. Tiếc thay, bao nhiêu khấp khởi hy vọng vừa nảy nở trong tâm hồn thơ mộng đa cảm của nàng lập tức bị giội nước lạnh. Ngồi ở bàn nước, quần áo chỉnh tề Phùng như một người khách lạ vãng lai vừa đến và đang sửa soạn ra đi. Gương mặt y lạnh lẽo những đường cắt gãy khúc và quay cổ lại khi nghe tiếng chào của vợ, cái giọng láu táu của y lập tức bộc lộ ngay thói hiếu sự:
– Cô Dự, lâu nay cô vẫn làm thơ đấy chứ?
Khép nép ngồi xuống ghế bên, Dự còn đang ngơ ngác vì chưa hiểu nổi ý tứ ẩn ngầm của câu hỏi nọ thì Phùng đã gườm gườm:
– Cô có biết cô đã làm tôi ê chệ đến mức nào không? Thiên hạ bảo tôi là mù là điếc. Họ tiếc tôi mất công đắp đập be bờ. Hừ, tôi xông vào nơi bom đạn để kiếm tí vinh quang, mở mày mở mặt với thiên hạ thì cô ở nhà ngoại tình. Người ta bảo đã có lần cô đi Hà Nội nạo thai. Hừ, tưởng với ai, hóa ra là với thằng khí tượng vai u thịt bắp. Khí tượng là gì cô biết không? Là rắm voi! Là rắm voi, cô có hiểu không?
Bị gạn hỏi liên tiếp mấy lần, Dự mới ngẩng lên. Mấp máy môi, nàng không biết nên nói cái gì. Bây giờ nàng là tên tội phạm và chồng nàng là kẻ có quyền dằn vặt, mắng nhiếc, hành hạ nàng.
– Anh Phùng ạ, từ hôm anh về em cũng suy nghĩ nhiều lắm.
Cuối cùng thì câu nói lí nhí của nàng bị Phùng hừ một tiếng nhỏ ngắt đoạn. Phùng xoay người lại, quài tay ra phía sau, nong cái cổ áo cho khỏi dính mồ hôi, rồi gật đầu kẻ cả:
– Cho cô nói tiếp. Nói đi!
– Em cũng khổ tâm lắm. Em nghĩ, em là con đàn bà không ra gì.
– Là con đàn bà?
– Vâng, chỉ vì em là đàn bà nên mới sinh ra tội lỗi ấy.
– Hừ! Ra là thế! Sống ở chiến trường là thế nào cô có biết không? Bom đạn không nói làm gì. Nói riêng cái đói cũng khủng khiếp rồi. Củ mì, tức là củ sắn kia kìa cũng không có mà ăn đâu. Đói khát, đến mức thấy con thằn lằn cũng muốn bắt ăn thịt kia. Chứ đâu phải có điều kiện để rửng mỡ như cô.
– Vâng, em cũng biết thế. Em biết em phạm lỗi nặng. Em rất đáng bị trừng phạt.
– Trừng phạt?
– Vâng, anh muốn trừng phạt em thế nào thì tùy ý anh. Anh đánh chửi em, mắng mỏ em, bêu riếu em, hoặc đưa em ra tòa, cách nào thì em cũng không dám cãi lại. Vâng, kể cả việc anh đưa em ra tòa!
– Ra tòa?
Như chạm phải lửa, Phùng đứng bật dậy, nắm chặt hai nắm đấm, bất ngờ quát to:
– Cô định ly dị với tôi để lấy thằng rắm voi phải không?
– Dạ, không ạ. Không bao giờ thế ạ!
– Tôi cấm cô!
– Vâng. Mọi sự là ở nơi anh, em không có quyền.
– Hừ!
Vùng vằng hai cánh tay, khiến hai vạt áo tuột ra khỏi đai quần, mặt Phùng co rút méo xệch. Rồi cúi xuống, khác hẳn với tật láu táu thường ngày, lọt qua kẽ răng y lúc này là một giọng nói khúc chiết, chậm rãi, kết quả của một sự ngẫm ngợi sâu xa, lâu ngày.
– Cô Dự!. Phùng nói.. Tôi cấm cô nói chuyện ly dị lúc này. Ly dị lúc này là bỉ mặt tôi. Chuyện gia đình mà rắc rối thì cấp trên người ta làm sao tín nhiệm được tôi! Cô có hiểu không? Bây giờ cô nghe đây. Tôi thông cảm với lỗi lầm của cô. Tôi cho cô thời gian và điều kiện để sửa chữa. Tóm lại, ta cứ ly thân nhưng bên ngoài vẫn phải giữ được quan hệ vợ chồng bình thường, cô có hiểu không? Lúc này, cô có thế nào thì xấu chàng hổ ai. Vậy nên cô phải hết sức cố gắng nghe lời chỉ bảo của tôi, giúp tôi. Giúp tôi, cô có hiểu không?
– Dạ.
– Thước đo sự hối cải của cô lúc này là thái độ chân thành giúp tôi của cô đấy, cô nhớ cho.
Hạ giọng, Phùng kéo hai ống quần ngồi xuống. Thấy Dự ngẩng lên nao nao chờ đợi, y liền thở thào thào, tiếp:
– Lúc nãy tôi hỏi cô lâu nay vẫn làm thơ đấy chứ không phải là hỏi bâng quơ đâu. Sự việc nó là thế này. Cô biết ông Trưởng Ban tuyên giáo hay làm thơ chứ gì? Tôi cần cô đến thăm và trò chuyện với ông ấy. Nói cái gì, trên đường đi đến nhà ông, tôi sẽ bảo. Chuẩn bị đi!
Đó là những phút giây thăng hoa sung sướng cực điểm. Trồng cây đã đến ngày hái quả. Leo cau đã đến buồng. Cuộc thăm hỏi ông Trưởng Ban tuyên giáo kéo dài tới hơn mười giờ đêm. Rượu ngon, lại có lời bình phẩm tán tụng sành điệu của người đẹp, vợ Phùng, ca dao sĩ, Trưởng Ban tuyên giáo nổi cơn khoái trá hết sức hài lòng. Nổi cơn tức hứng, ông tiết lộ cho Phùng biết, tuần tới Thường vụ tỉnh ủy sẽ ký quyết định đề bạt Phùng lên chức phó giám đốc đài.
Đêm đó Phùng ngủ ở nhà. Dẫu Dự nằm cạnh hoàn toàn khỏa thể, trong u sầu ảo não càng tỏa hương nồng ngấu như đất đai màu mỡ khát muốn được mở lòng ấp ủ hạt giống gieo trồng, lại đang trong ân hận vò xé rất muốn được đền bù và làm lành, Phùng vẫn như một kẻ bị yểm hoạn, đã thui chột hết thú vui chăn gối, lạnh lùng như băng giá. Không hề động chạm đến vợ, y cũng chẳng gây sự với nàng. Ý nghĩ và hứng thú của y đi theo một hướng khác. Rạo rực bồn chồn, náo nức suốt một đêm dài y không chợp mắt.
Năm giờ sáng hôm sau Phùng thức dậy. Nhưng bước ra cửa sổ, vừa đưa mắt ngắm nhìn vùng đất sườn đồi xanh rợp lá sắn Dự khai phá suốt mấy năm qua, Phùng bỗng đưa tay bưng mắt: Ôi, sao tự dưng lại tối sầm không nhìn thấy gì cả thế này?
Dự vội dìu chồng xuống giường và sợ hãi gọi mẹ chồng. Có lẽ Phùng bị cảm. Hai người đàn bà vội xoa dầu đánh gió cho Phùng, nhưng Phùng vẫn ôm đầu kêu đau dữ dội rồi ngay sau đó đi vào hôn mê bằn bặt. Bà mẹ chồng thất sắc nhìn cô con dâu, rồi đột ngột cất tiếng gào thảm thiết: Đêm qua mày bắt nó quá sức, hả? Mày giết chồng mày rồi, Dự ơi!
Sự việc diễn ra gần đúng như câu chuyện kể của ông Thường vụ phụ trách Văn Xã hôm nào đó có tính chất răn đe với Phùng. Phùng bị đột quỵ vì xuất huyết não! Cơ quan y tế giải thích vậy. Dư luận bình luận thêm. Mắc chứng áp huyết cao đã từ lâu, nhưng bệnh nhân không chữa chạy, lại thêm lúc nào tinh thần cũng ở trong trạng thái trương căng liên tục vì những mưu toan, tính toán cho công cuộc tiến thân. Trạng thái tâm lý đó đã dẫn đến sự xuất hiện những ổ tiêu cực trong tâm não. Và cái chết như một thói quen tệ hại của tự nhiên đã là cái kết thúc tuyệt đối cuộc sống của một người đàn ông đam mê đến khốn khổ trên con đường kiếm chác danh vọng. Ít lâu sau cái chết nọ là cái chết của bà mẹ già đã chứng kiến quá nhiều khổ đau, tàn nhẫn xóa sổ một gia đình sống chung hàng bao năm mà không có hạnh phúc lấy một ngày.
Bây giờ mười năm đã trôi qua. Căn nhà do Dự dựng ở dưới chân quả đồi đặt trạm khí tượng tỉnh đã đổ nát. Nhưng nương sắn mênh mông xanh rờn một triền đồi vẫn còn, như một chứng tích về sự phì nhiêu của đất đai. Trên đỉnh đồi, trạm khí tượng tỉnh được mở rộng, trang bị thêm nhiều thiết bị mới. Anh chàng rắm voi đưa vợ con từ miền Trung ra, xây một căn nhà hai tầng xinh xắn trong khu vực đó. Điềm nhiên như được hưởng lộc trời, hằng ngày anh ta cứ việc dỡ sắn ở nương sắn bên sườn đồi nọ nuôi lợn, nuôi gà. Gặp khi nông dân thất bát mùa màng, hai vợ chồng lại cặm cụi nhổ sắn, xắt lát phơi khô, đóng từng bao tải, đem ra chợ bán.
Dự biến vào không gian mịt mùng. Nhưng nàng cũng không vô tăm tích. Thơ ca, nghệ thuật, cũng như tôn giáo, hoạt động xã hội chính trị là những nơi dồn nén khát vọng mạnh mẽ nhất của con người. Nàng còn hiện diện trong những bài thơ nàng để lại được nhiều người trong tỉnh sưu tầm, truyền tay. Có một bài tôi chép lại được, đọc bài này nhiều người vốn độc miệng ngoa ngôn quả quyết rằng, nàng đã yêu nồng nàn một người nào đó và nàng chính là kẻ đã gây ra cái chết cho chồng nàng. Bài thơ đó như sau:
Người như cành quế non vời
Những lời người nói biết đời nào quên
Bao giờ lở núi Tản Viên
Cạn sông Tô Lịch không quên nghĩa người
Nghĩa người tôi để trong cơi
Nắp vàng đậy lại ở nơi mùng nằm
Một ngày ba bảy lần thăm
Một ngày ba bảy lần thăm nghĩa người…
Hà Nội, 5/8/2002