Nào nhanh chân nhanh chân! Ai có vé tháng thì cầm ra tay nào! Vừa liến thoắng cái câu thúc hối cửa miệng mỗi khi xe đỗ mở cửa đón khách, gã bán vé xe vừa né vào cạnh cửa để dòng người từ dưới đất ùn ùn tuồn vào lòng xe.

Xe buýt tuyến 550, chuyến cuối ngày đã chật ních rồi mà nhìn xuống bến đậu, Đoan vẫn còn thấy nhấp nhô mấy mái tóc phụ nữ. Và khi chiếc xe sập cửa, giật cục chuyển bánh, đâm vào màn mưa xuân lúc chiều xuống thì trước sau bên trái bên phải Đoan đã chẳng còn một khoảng trống có thể len được một bàn chân.

Lên xe từ điểm đỗ trước cửa bệnh viện Thanh Tân, hết ghế ngồi, Đoan đã phải chịu cảnh đứng, tay xách cặp, tay víu dây an toàn. Giờ thì Đoan như chiếc đũa trong cái giỏ tre chật, không sao có thể xoay trở được. Giờ thì xe chật như nêm cối.

– Bỏ tiền mua vé, bác ơi.

– Đây, em thối lại anh 700 nhé!

– Nào, chị gì ơi! Chị mua vé đi!

Gã bán vé từ đầu xe cậy thế len lách, chen huých thục mạng và luôn miệng, nghé nghiêng. Và khi gã đến sát chỗ Đoan, gọi giật: Nào chị gì ơi!, Đoan mới nhận ra đứng trước Đoan là một phụ nữ trẻ, cổ quàng cái khăn len màu cà phê sữa, có mái tóc uốn lấm tấm những hạt mưa sơng. Chị đang xoay người rất khó khăn và phải một lúc sau chị mới rút được chiếc ví ở trong cái túi vải đeo ở bên sườn phải. Nhưng khi chị rút được tờ bạc từ trong ví ra, đưa gã bán vé thì gã như xô vào người Đoan và giơ cả hai tay lên kêu trời thật là thô lỗ: Chết mẹ tôi rồi! Thế này thì bằng chị đánh đố tôi còn gì!

Người phụ nữ đỏ mặt rần rần như kẻ mắc lỗi lầm. Chị không có tiền lẻ.

– Nào, hành khách trên xe có ai có tiền mặt đổi hộ chị đây tờ bạc 500 nghìn đồng không nào?

Gã bán vé ngang ngửa cau có to tiếng. Xe chật khăng khăng. Lại tăng tốc chạy ràn rạt. Đến cựa động cũng còn khó. Mà giả như xe rộng thì cũng chắc đã có ai chìa tay xin việc, ngửa váy hứng dừa, làm cái việc không đâu này?

Quả nhiên, không một câu đáp trả. Và chính là giữa tình thế gần như đã tuyệt vọng ấy, Đoan trong một phản ứng tự nhiên đã thò tay vào túi quần sau rút chiếc ví của mình ra.

Đoan sẽ đổi tiền cho người phụ nữ ấy? Không. Đoan làm gì có đủ số tiền lẻ để đổi tờ bạc có mệnh giá lớn tới nửa triệu bạc ấy! Tiếng là bác sĩ giỏi, nhưng Đoan nghèo. Nghèo nên Đoan mới đi xe buýt. Chứ nếu không Đoan đã có ô tô riêng. Đoan nghèo vì vợ Đoan mới mất, mà Đoan một mình phải nuôi dưỡng một bà mẹ lòa và một đứa con gái mười lăm tuổi bị bệnh tim bẩm sinh.

– Này chị, chị cầm lấy tiền mà mua vé.

Hơi dướn người lên, Đoan đưa tờ bạc 2 nghìn đồng cho người phụ nữ. Và bây giờ, khi người phụ nữ nọ quay lại, anh mới nhận ra chị có gương mặt trái xoan mảnh dẻ, khá xinh xắn, nhưng cặp mắt lớn nháng ánh nước có phần ảo não và hơi tội nghiệp.

Chuyến xe ô tô buýt 550 cuối cùng của một ngày, dù đi trong mưa đông sụt sùi giá lạnh hay chạy trong một chiều xuân ẩm ớt như hôm nay, có bao giờ vắng khách! Tuy vậy khách chỉ thật đông từ điểm đỗ trước bệnh viện Thanh Tân, nơi Đoan làm việc, qua phố Lê Lợi, đường Phan Bội Châu, phố Trần Hưng Đạo nội thành. Còn từ bến khách sạn Daewoo trở đi, thì hành khách đã vơi đi nhiều. Và ở những bến đậu cuối cùng của hành trình, trên xe mọi hôm chỉ có Đoan, thì hôm nay có thêm một người phụ nữ nữa, người thiếu phụ có tờ bạc mệnh giá lớn 500 nghìn đồng.

Em không biết nói gì hơn là cám ơn anh. Người phụ nữ nói. Bây giờ thì cả Đoan và chị đã có ghế để ngồi. Và chị nhìn Đoan, vẫn là cái ánh mắt nhớt nhát, não nùng nhưng thêm vẻ chịu ơn rất đáng ái ngại.

– Không có gì! Chị đừng bận tâm!

Đoan nói và Đoan đã nói đúng tâm trạng mình. Hai nghìn đồng! Giá tiền một chiếc vé xe buýt công cộng. Có đáng là bao. Tuy nhiên Đoan hiểu, câu chuyện khiến người phụ nữ cảm động là ở cử chỉ chia sẻ hào hiệp chứ không phải là ở mệnh giỏ tờ bạc. ở bệnh viện, nhiều lần Đoan đã không ngần ngại hiến cả máu mình cho bệnh nhân.

Những chuyến xe buýt tuyến 550 cuối cùng trong ngày, dù nhênh nhang chạy trong chiều hè tháng sáu mùa viêm nhiệt nóng nôi hay lầm lũi đi trong cơn mưa ngâu tháng bẩy rả rích, chuyến nào cũng chật ních khi vận hành qua các điểm đỗ trong nội thành! Nhưng cảnh chật chội chen lấn du đẩy trên xe đã không khiến Đoan khó chịu. Bởi vì Đoan đã quen. Quen với cái ngặt nghèo của hoàn cảnh. Quen với cả cái thói hay to tiếng bẳn gắt của gã bán vé. Như quen với số phận riêng. Đoan không khó chịu còn là bởi vì lái xe tuyến ấy, ca này là một người đàn ông vui tính, hóm hỉnh một cách dễ chịu.

Người đàn ông này đã đứng tuổi. Mặt vuông, trán thấp. Tóc đen. Bộ ria bàn chải rậm như ria người Ả Rập. Ông luôn tỏ ra là người hiểu biết lịch lãm và biết giao tiếp một cách rất tự nhiên phù hợp với văn cảnh. Ông nghê nga cả một kho chuyện vui và bất ngờ.

Chẳng hạn có hôm xe bị ùn tắc giữa trưa hè nóng 37 độ, trong xe có người nói: Giá mà bây giờ có được cái quạt mo nhỉ? Thế là ông liền đọc bài ca dao Thằng Bờm, rồi bình luận: Bờm đổi quạt mo lấy hòn xôi là khôn lắm. Vì sao? Vì đổi ba bò chín trâu nhỡ phải trâu điên hay bò điên như ở nước Anh thì toi đời! Vì nhỡ đổi phải ba bè gỗ lim của bọn lâm tặc thì vào nhà đá bóc lịch dăm năm là cái chắc. Còn đôi chim đồi mồi thì cũng vậy thôi. Vớ phải đôi chim mang vi rút H5N1 cúm gà chết người thì oan gia! Cả xe được một bữa cười thoải mái, quên cả cái nóng nung người trên xe.

Một lần xe phanh gấp ở ngã tư Lê Lợi – Bà Triệu; xuýt cán phải một ông già hấp tấp chạy qua đường, một hành khách hỏi ông: Đã có khi nào bác chẹt phải người chưa? Ông đáp thản nhiên: Có rồi! Người nọ hỏi tiếp: án tù chịu mấy năm? Ông lắc đầu: Không bị tù treo tù ngồi gì cả! Vì người bị xe tôi kẹp lại đứng ngay dậy được và vẫy tay cám ơn. Thì ra anh ta đi sai đường và bánh xe tôi cán vào cái chân gỗ của anh ta, anh là người khuyết tật.

Có một cô gái mới lên xe đứng cạnh ông thở phì phò như thổi bễ. Ông hỏi: Cô học lớp mấy? Được biết cô gái học năm thứ nhất sinh vật học, ông nói: Đố cô biết bộ phận nào trong cơ thể người ta khi to thì có thể gấp bẩy lần lúc bình thường? Cô gái tưởng ông lái nói chuyện bậy bạ. Đỏ mặt, cô cười khì khì. Ông trợn mắt: Đó là hai lá phổi chứ không phải cái khì khì của cô đâu!

Trong xe ồn lên cãi vã. Người nói đúng. Người chê sai. Đứng cạnh ông lái, Đoan ngả về phe nói đúng. Ông quay lại, nháy mắt với Đoan:

– Đấy, bác sĩ đã nói là đừng có cãi!

Đoan hỏi:

– Vì sao anh biết tôi là bác sĩ? Có phải vì câu chuyện vừa rồi?

Ông lắc đầu kêu: Không phải! Rồi kể:

– Trước đây có hồi tôi lái xe cho ông giám đốc bệnh viện. Ông là bác sĩ khoa ngoại. Đặc điểm không thể lẫn là lúc nào ông cũng giữ đôi tay sạch sẽ, trắng phau. Ông bảo: Bình thường một ngày ở nhà tôi cũng rửa tay bằng xà phòng bẩy tám lần. Đó là do thói quen. Một lần vào ca mổ, mặc dầu đã có những phương tiện và dụng cụ vô trùng rồi, tay người phẫu thuật như tôi cũng rửa xà phòng rất kỹ đúng quy trình bốn năm lượt là ít.

Nghe vậy, Đoan vội cúi xuống lén nhìn đôi tay mình. Nhưng chưa kịp nói gì, ông lái lại đã đưa mắt lướt qua mặt anh:

– Còn anh. Ngoài đôi tay là… gương mặt!

Gương mặt? Một gương mặt phúc hậu nhân từ chăng? Đoan đoán vậy và rơi vào trạng thái lúng túng, ngượng ngập, như trước nay bao giờ cũng vậy, được khen bao giờ Đoan cũng lúng túng ngượng ngùng.

– Thế còn đặc điểm người lái xe khách?

Cuối cùng thì Đoan vẫn tìm được lối thoát. Nhưng câu hỏi để chuyển làn câu chuyện của Đoan, không có câu trả lời trực tiếp. Ông lái cười cười, đầu lắc lắc:

– Em chịu đấy! Bác sĩ thử nhận xét bọn em xem!

Những chuyến xe buýt tuyến 550 cuối cùng trong ngày đông ken người có gã bán vé bẳn tính và ông lái đứng tuổi vui tính, hiểu biết và hay chuyện đã trở nên thân quen, giờ đây lại càng trở nên thân quen hơn với Đoan. Đó là vì trên xe, từ điểm đỗ ở phố Trần Nhân Tông nơi có một cây sung già phủ bóng lên mái nhà chờ xe có thêm người phụ nữ nọ – người phụ nữ có tờ bạc mệnh giá 500 nghìn đồng.

Chị đi cùng một chuyến xe với Đoan một đoạn dài. Từ phố Trần Nhân Tông, qua Đinh Tiên Hoàng, Lý Công Uẩn… và quan trọng, khi trời đã tối mịt, từ điểm đỗ là khách sạn Daewoo khi xe chạy chặng cuối, ra ngoại thành vắng vẻ, thì chỉ còn chị và Đoan.

Ngẫu sự và hoàn cảnh đã khiến hai người quen nhau. Đoan nhận ra chị là một thiếu phụ đẹp. Chị sở hữu một vóc hình và một khuôn mặt rất ưa nhìn . Chị lại là một năng khiếu thẩm mỹ tinh tế. Chị mặc những bộ đồ giản dị, nhưng luôn thay đổi và phù hợp với thời tiết từng ngày. Chị biết cách làm đẹp mình, từ chút phấn hồng thoa nhẹ trên má tới làn son tím phớt trên đôi môi nhỏ. Tỏa ra từ chị, từ mỗi chân tóc và làn da chị là hương thơm tự nhiên hết sức quyến rũ. Và ngắm chị ở các cung độ xa gần, Đoan đã phải thầm thán phục sự tài tình của tự nhiên. Chà, tự nhiên mang tính toàn vẹn lý tưởng là thế. Người phụ nữ này mang vẻ đẹp tiên thiên, xa cách hoàn toàn cái thông tục trần ai. Và nhìn chị, cũng giống như thấy một đóa phù dung đang tươi mởn, ta nghĩ tới bên kia của sự tuyệt mỹ là nỗi e sợ về những rủi ro. Không một khuyết tật, dù là nhỏ nhất, ở mỗi chi tiết trên thể chất chị; tất cả đều hoàn mỹ, ngoại trừ cái tiên cảm lo âu thấp thỏm của Đoan về sự mong manh đơn chiếc yếu đuối vốn dĩ của cái đẹp, cái dự cảm kỳ diệu của nghệ thuật, vượt trên những cảm nhận của giác quan, chỉ thấy ở những con người có năng lực chia sẻ siêu thường như Đoan. Người phụ nữ xinh đẹp này gây nên một khắc khoải ở trong Đoan.

Linh giác của Đoan đã được xác nhận một phần. Hỏi chuyện chị, Đoan được biết, chị có một bà mẹ già bị bại liệt đã năm năm và một đứa con gái nhỏ mới hai tuổi. Nhà chị ở cách nhà Đoan một điểm đỗ xe buýt. Thành ra, chuyến xe nào cũng vậy, Đoan cũng được nhìn theo bóng chị, cái bóng nhỏ mỏng mảnh đơn độc xuống xe và chìm dần vào màn đêm.

Tình thương mến là quà tặng của tự nhiên của người với người. Lâu dần , Đoan đã nhận ra anh đã quen hơi bén tiếng chị, đến cái mức lúc lên chuyến xe buýt cuối cùng từ bệnh viện Thanh Tân khi ngày đã mãn trở về, là anh chỉ mong xe chạy thật nhanh để đến điểm dừng ở phố Trần Nhân Tông, nơi có vòm cây sung già phủ bóng quen thuộc, để anh được nhìn thấy chị bước lên xe. Trong sâu xa, anh có cảm giác, chị cũng chờ mong cuộc gặp gỡ này. Lên xe rất hấp tấp, tìm được chỗ đứng là chị đưa mắt kiếm tìm và cả hai đều rưng rưng cảm động khi nhìn thấy nhau.

Đoan bắt đầu thương nhớ người thiếu phụ xinh đẹp có hoàn cảnh sống rất vất vả nọ rồi. Chứng cớ là những ngày thứ bẩy và chủ nhật nghỉ ở nhà, không đi làm, có những lúc anh ngẩn ngơ như người đãng trí. Rồi sực nhớ, anh sốt ruột chỉ mong ngày chủ nhật qua thật nhanh đi, để chóng đến ngày thứ hai, để được đi làm và trở về trên chuyến xe buýt cuối ngày.

Nhưng đó lại là một ngày thứ hai đen đủi? Nó rất giống với câu thơ của Francis Dannemark: Có những ngày thật là đen đủi. Bốc ba lần đen vẫn hoàn đen. Ngày ấy, một ca mổ trục trặc kéo dài suốt bảy tiếng đồng hồ khiến Đoan mệt lả. Trời rét 8 độ. Quên quàng khăn, vội vàng chạy ra bến xe thì xe đã đóng sập cửa. Vừa họ lụ khụ vừa đập cửa cầu xin, nhờ ông lái quen mới lờn được xe và đứng chết dí ở ngay bậc lên xuống. Đã tưởng có thể thở phào. Nào ngờ vận đen vẫn chưa được giải. Xe chết máy mười lăm phút ở bến Trần Nhật Duật và tắc đường thêm ba mươi phút nữa ở cầu Trần Quốc Toản.

Hy vọng được gặp lại người thiếu phụ vẫn phấp phỏng. Nó chỉ tan tành thật sự khi trời tối sập, nhìn xuống bến xe nọ, Đoan chỉ thấy những chiếc lá sung vàng rơi lả tả trong ngọn gió đông quét sàn sạt trên mặt đường trống không.

Chắc là cô ấy lên xe khác về nhà rồi! Đoan nghĩ. Trời rét mà mồ hôi toát ra ướt lưng khiến anh lạnh ớn. Ngày thứ ba mong đợi của Đoan đã đến! Công việc ở bệnh viện suôn sẻ. Đoan ra chuyến xe buýt cuối cùng đúng giờ. Xe chạy êm. Và lần này, tim anh đập lồng lên khi xe chỉ còn cách điểm đỗ phố Trần Nhân Tông một bến xe. Thử chơi trò ú tim, anh nhắm mắt lại. Và chỉ mở bừng mắt khi nghe tiếng lá sung rung lao xao trong gió và chiếc xe hãm phanh, dừng hẳn lại.

Buồn thay, phút giây kỳ diệu được trí tưởng tượng tạo dựng đã không xẩy ra. Từ điểm đỗ, chỉ có một cụ già râu tóc bạc xác lọc cọc chống chiếc ba toong bằng trúc lên xe và gã bán vé lại to tiếng quát nạt: Nào nhanh chân nhanh chân!

Thế là thế nào? Đoan có cảm giác mình vừa cất tiếng gào. Và sau khi đưa mắt lục soát khắp lượt từng nhóm hành khách lên xe, anh cố đứng im, tay níu chặt giây an toàn để vượt ra khỏi cảm giác mệt mỏi vì thất vọng.

Không còn thấy người phụ nữ nọ lên xe rồi! Và do vậy, từ bến đỗ khách sạn Daewoo ra ngoại thành, trên chuyến xe buýt cuối cùng của ngày, chỉ còn mỗi một mình Đoan.

Nhưng mà chẳng lẽ chỉ còn lại mỗi một mình Đoan thôi ở chặng đường cuối cùng của chuyến xe buýt cuối ngày? Mong mỏi trong Đoan chập chờn giữa các phán đoán, nghi ngại. Đoan nghĩ: Hay là cô ấy ốm? Cũng có thể là cô ấy nghỉ phép? Hay là… Nhưng, một tuần qua, rồi hai tuần trôi qua thì Đoan rơi vào cơn hoang mang buồn bã và ngậm ngùi trong hãi hùng. Đoan không dám nghĩ xa hơn thật sự. Những dự cảm về sự mong manh bất trắc của số phận người thiếu phụ bấy lâu tưởng đã chìm lấp, hóa ra chúng vẫn neo đậu đọng lại ở tầng sâu tiềm thức Đoan. Đoan vốn đa cảm, đa sầu, nhậy cảm trước mọi éo le của cảnh đời.

Mình sẽ xuống bến xe để tìm nhà cô ấy. Hôm nay thì ý nghĩ ấy chợt hiện lên như ánh đèn pha trong đêm đen rọi sáng tâm trí Đoan. Đoan ngồi lặng trên ghế, lắc lư theo chuyển động của chiếc xe và đợi chờ xe tới bến kế tiếp. Nhưng, cho tới lúc như chợt nhớ, chồm lên định kêu một tiếng thật to, Đoan mới biết là mình quên bấm đèn hiệu xin xuống. Và chiếc xe cứ thế vượt qua điểm đỗ thường ngày. Có ai xuống bến này đâu mà chiếc xe cần đỗ!

Có ai xuống bến này đâu mà xe phải đỗ? Vậy là chả còn ai nhớ tới người thiếu phụ ấy rồi ? Không! Vẫn còn người nhớ. Người đó trước hết là gã bán vé xe. Xe vừa qua điểm đỗ nọ thì gã bán vé nói như chợt nhớ:

– Ơ, cái bà mua vé đưa tờ bạc 500 nghìn đồng hồi này không thấy đi chuyến xe này nữa à?

Tưởng là gã nói bâng quơ. Mà hóa ra ông lái đã quay lại, thản nhiên đáp:

– Cô ả chuyển địa bàn làm ăn rồi!

– Sao, chuyển địa bàn?

– Ờ, đã là gái gú thì phải thế chứ!

– Gái gú?

– Công an chống tệ nạn xã hội hồi này họ lùng sục nội thành dữ lắm. Mày có biết tờ bạc 500 nghìn đồng ấy của cô ả là tiền gì không?

– Tiền gì ạ?

– Tiền đi khách! Tiền boa của khách đấy!

Ông lái quay trở lại, nhìn về phía kính xe, tặc lưỡi:

– Khổ! Từ hoa hậu xuống cave, gái gọi chỉ một tích tắc. Cũng chỉ vì thằng chồng khốn nạn, một thằng nghệ sĩ mà nghiện oặt sà lai lại thêm tội buôn ma túy. Không dựa cột là may, nhưng tù còn rục xương!

Đoan ngồi chết lặng trên chiếc ghế nệm ở cuối xe, sau một cơn rùng mình lạnh toát và người như bị đóng băng. Người lái xe hay chuyện, vui tính sao lại có thể tinh quái đến thế, lại có thể biết được những ngóc ngách sâu kín khủng khiếp như thế ở cuộc đời này? Nhưng mà chẳng lẽ đó lại là sự thật? Chẳng lẽ cái đẹp cần được nâng niu trân trọng lại nhận phải sự trà đạp phũ phàng. Chẳng lẽ cái cuộc đời này lại ẩn chứa nhiều tai họa đến thế, lại thiếu hẳn sự bảo trợ an toàn đến thế! Và cái dự cảm ám ảnh Đoan từ lúc gặp chị lần đầu đã ứng nghiệm?

Từ hôm sau, vẫn đi chuyến xe buýt tuyến 550 cuối cùng trong ngày ấy, nhưng Đoan không bao giờ nói chuyện với người lái xe nọ. Đoan mất hết thiện cảm với ông ta. Thậm chí vô cùng khó chịu vì cái thói thóc mách mà Đoan cho là cay nghiệt độc địa của ông, một đặc tính của nghề tài xế xe buýt. Và Đoan rất buồn. Ngồi trên xe, Đoan hoàn toàn câm lặng. Tuy vậy, trên chuyến xe buýt cuối ngày ấy khi xe sắp tới điểm đỗ ở phố Trần Nhân Tông, nơi có cây sung già mùa đông rụng lá, Đoan lại nhắm mắt lại, chờ đợi với bao hy vọng bồi hồi, rồi tiếp đó Đoan mở choàng mắt trong thảng thốt bàng hoàng.

10/4/2008

.Đã in trong Tập TRUYỆN NGẮN Trốn nợ. NHÀ XUẤT BẢN Phụ nữ. 2018