Mặt trời chưa khuất hẳn, nhưng rừng đã tối. Sau một ngày nắng, hơi đất bắt đầu bốc lên, nặng lẫn ẩm ướt.

Tướng quân và Trần Xương dừng lại bên lối mòn.

Con đường họ đi từ chiều vốn là đường quan cũ, nhưng từ lúc qua khỏi dãy núi thấp, dấu vết dần mất hẳn. Chỉ còn một lối đất hẹp len giữa cây rậm, giống như có người cố tình dẫn họ rẽ khỏi đường quen.

Chúng ta đi sai rồi, Trần Xương nói.

Tướng quân không đáp ngay. Ông nhìn quanh. Rừng im lặng khác thường, xa xa có tiếng suối, nghe như vọng từ dưới lòng đất. Một làn gió nhẹ thổi qua. Trong gió có mùi hương. Thoạt đầu chỉ là thoáng qua, giống hương hoa dại trộn với cỏ ướt. Nhưng càng ngửi, mùi hương càng rõ, ấm và dịu, mang theo một cảm giác quen thuộc đến mức khiến người ta bối rối, tưởng chừng đã từng gặp ở đâu đó.

Trần Xương khẽ cau mày:

Mùi này không thuộc về những gì đáng có trong rừng.

Tướng quân gật đầu. Ông đã đi qua không biết bao nhiêu cánh rừng, ngủ dưới bao nhiêu mái trời. Mùi hương này không thuộc về những nơi ông từng biết. Họ đi theo mùi hương ấy. Lối mòn hẹp dần, cây cối khép kín lại, che mất ánh sáng cuối cùng. Rồi bất ngờ, rừng mở ra. Một căn nhà gỗ hiện lên bên bờ suối. Mái lá cũ, vách gỗ sẫm màu, đèn dầu treo trước hiên tỏa ánh sáng vàng nhạt. Ngôi nhà đứng đó như đã ở rất lâu, nhưng con đường dẫn tới lại mới mẻ, tựa hồ vừa được vạch ra cho riêng hai người. Tướng quân xuống ngựa. Ông nói:

Đêm nay nghỉ lại đây.

Huynh! Trần Xương chần chừ, Có gì đó không ổn.

Tướng quân đặt tay lên chuôi gươm:

Đêm nay, không có nơi nào ổn hơn nơi có mái che.

Họ bước lên bậc gỗ. Cửa nhà mở ra.

Một ông lão đứng ở ngưỡng cửa. Dáng người gầy, tóc lấm tấm bạc. Khi nhìn rõ hai người đứng ngoài hiên, ông hơi khựng lại, thoáng chút bối rối. Ánh đèn dầu lay nhẹ làm khuôn mặt ông nhòe đi, để lộ một nét ngạc nhiên chưa kịp giấu. Ông nhìn họ rất lâu, ánh mắt chậm rãi, dò xét, rồi mới dịch người sang một bên. Sau lưng ông, trong nhà có một bóng người khẽ động. Một thiếu nữ đứng nép vào vách, nửa thân chìm trong bóng tối. Nàng cúi đầu, hai tay khép chặt trước ngực. Khi ánh lửa lay động, gương mặt nàng hiện ra trong khoảnh khắc, trắng, thanh, nhưng tái đi vì căng thẳng. Dù vậy, trông nàng rất xinh đẹp. Nàng lùi nửa bước, như bản năng tránh người lạ.

Đêm rồi… ông lão lên tiếng, giọng khàn, cố giữ bình thản. Đường rừng khó đi. Hai vị… từ đâu đến?

Trần Xương chưa đáp ngay. Ánh mắt anh lướt qua căn nhà, qua góc bếp, qua chiếc giường tre đặt sát vách, rồi dừng lại nơi thiếu nữ đang đứng nép. Bàn tay anh đặt gần chuôi đao hơn một chút. Trần Xương nói chậm:

Trong rừng này mà có nhà? Ít thấy người qua lại.

Ông lão khẽ thở ra, như đã đoán trước câu hỏi ấy:

Vợ tôi mất đã mấy năm, con trai lớn tử trận. Chỉ còn tôi và con gái út nương tựa nhau. Thời buổi loạn lạc, con gái ở gần đường lớn không yên thân, nên tôi dắt nó vào sâu trong rừng này mà ở.

Ông nghiêng người, vô thức che khuất thiếu nữ phía sau lưng mình.

Đám binh lính đi qua, nhiều khi không phân phải trái. Ở xa một chút… còn giữ được yên ổn cho nó.

Thiếu nữ khẽ kéo tay áo ông lão, động tác rất nhẹ, như một thói quen đã lặp lại nhiều lần. Nàng không nói gì, chỉ cúi đầu thấp hơn.

Tướng quân chắp tay:

Chúng tôi chỉ xin tá túc một đêm. Sáng sẽ đi ngay.

Ông lão nhìn tướng quân thêm một lần nữa, rồi gật đầu:

Nhà nghèo, không có gì tiếp đãi. Dù sao thì chỗ nằm vẫn còn.

Tướng quân bước vào trước. Trần Xương theo sau, ánh mắt vẫn dừng lại nơi thiếu nữ thêm một thoáng, rồi mới bước qua ngưỡng cửa. Trong nhà, ánh đèn dầu được vặn thấp xuống.

Ông lão nhóm lại bếp, đặt nồi cơm nhỏ lên than, giọng nói chậm rãi. Thiếu nữ im lặng dọn bát đũa, thỉnh thoảng liếc nhìn hai vị khách rồi lại cúi đầu ngay.

Nhà chỉ có chút cơm nguội, rau rừng, ông lão nói. Nếu hai vị không chê…

Tướng quân khẽ lắc đầu:

Chúng tôi quen mang theo lương khô. Đêm nay làm phiền chỗ nghỉ đã đủ rồi.

Giọng ông ôn hòa, không phải từ chối, mà là giữ khoảng cách đúng mực. Ông và Trần Xương lấy lương khô ra, bẻ nhỏ, ăn chậm rãi. Vị khô mặn quen thuộc khiến hai người giữ được tỉnh táo.

Bữa ăn kết thúc nhanh chóng, không ai nói thêm điều gì.

Ông lão trải chiếu ở gian ngoài. Thiếu nữ thắp thêm một ngọn đèn nhỏ, đặt sát vách rồi lặng lẽ theo cha vào gian trong. Tấm rèm vải khép lại, ánh sáng phía sau cũng dịu đi.

Trần Xương nằm quay mặt ra cửa, một tay đặt gần chuôi đao, hơi thở vẫn còn nông.
Tướng quân nằm ngửa, mắt nhìn lên mái gỗ sẫm màu, tai lắng nghe tiếng suối ngoài kia đều đều không dứt.

Canh một sắp qua. Đêm trong rừng dày dần, phủ lên căn nhà một lớp yên lặng nặng nề…

Tướng quân chưa ngủ.

Nhiều năm chinh chiến khiến ông quen với việc thức giữa đêm. Bất chợt một mùi hương phảng phất đâu đây. Thoạt đầu rất nhẹ, giống hương hoa dại thoảng qua đầu mũi. Rồi dần dần ấm lên, ngọt hơn, mang theo cảm giác quen thuộc đến lạ, khiến lòng người mềm ra lúc nào không hay. Cùng lúc ấy, tiếng đàn vang lên. Không biết từ đâu. Không rõ dây gì. Tiếng đàn chẳng thành khúc, chỉ là từng âm rơi chậm, như giọt nước nhỏ xuống lòng giếng sâu. Mỗi tiếng đàn đều chạm vào một ký ức đã ngủ quên. Mí mắt tướng quân nặng dần. Ông nhắm mắt…

Và khi mở ra, ông đã đứng giữa quê nhà.

Con đường đất cũ trải trước mặt. Hàng tre rì rào trong gió. Trời không tối, mà là thứ sáng nhạt của buổi chiều quê.

Về rồi sao con?

Tướng quân quay lại.

Cha ông đứng đó. Gầy hơn trong ký ức, lưng còng, mái tóc bạc gần hết. Mẹ ông từ trong nhà bước ra, ánh mắt vừa mừng vừa trách.

Ngực tướng quân quặn thắt:

Con… về muộn!

Muộn lắm rồi, cha ông nói khẽ, kể từ lúc con về nhà thăm cha năm ấy, đến nay, biền biệt vậy sao?

Tướng quân quỳ xuống. Trán chạm đất. Mùi đất quê xộc vào mũi, làm sống mũi cay cay.

Xa xa, có tiếng đàn khe khẽ.

Một thiếu nữ bước ra từ sau hiên. Nàng mặc áo vải, không trang sức, gương mặt thanh tú, ánh mắt dịu dàng. Mỗi bước nàng đi, mùi hương lại theo đó lan ra, thanh mát lạ thường.

Đây là Nhiếp Hoan, mẹ ông nói, năm xưa gia cảnh nó li tán, cha mẹ con cưu mang, nó ở lại phụng dưỡng chúng ta đến nay.

Nhiếp Hoan cúi đầu, giọng mềm:

Đại nhân vất vả nhiều năm.

Tướng quân nhìn nàng. Trong lòng không dậy sóng, chỉ có một cảm giác quen thuộc đến khó gọi tên, tưởng chừng, nàng vốn dĩ đã thuộc về nơi này, thuộc về tuổi thơ ông.

Mấy ngày sau đó trôi qua chậm rãi.

Tướng quân ở lại. Ngày ngày, ông trò chuyện chăm sóc cha mẹ hòng bù đắp cho họ. Nhiếp Hoan lúc nào cũng có mặt, lặng lẽ, chu đáo, biết đàn, biết bốc thuốc, mỗi tối đều gảy đàn bên hiên. Tiếng đàn hòa với mùi hương, quấn lấy tâm trí ông, khiến người ta quên mất ngoài kia còn có chiến bào, binh đao và một người vợ đang đợi. Rồi một hôm, tướng quân chợt nhớ ra, ông quyết định về kinh. Lúc này, cha ông ngăn lại:

Khoan hãy về, con cũng nên nghĩ đến việc nạp thiếp. Nhà chẳng còn ai, có Nhiếp Hoan ở đây, cũng là cái phúc.

Mẹ ông đều đồng tình. Nhiếp Hoan cúi mặt, hai má ửng đỏ, không nói một lời. Lúc ấy, tướng quân im lặng rất lâu. Ông tránh cái nhìn của nàng. Rồi như chợt nhớ ra điều gì. Ông ngập ngừng:

Con không thể.

Tiếng đàn khựng lại.

Con đã có vợ, ông nói tiếp, giọng dứt khoát, nàng theo con từ lúc tay trắng. Con không thể phụ nàng.

Mùi hương lúc này đậm hơn. Không còn êm dịu như trước, mà dính, quấn, như len vào từng kẽ thở. Tiếng đàn chậm lại, mỗi âm kéo dài, rơi nặng xuống lòng người, tưởng chừng chờ một câu trả lời đã được định sẵn. Nhiếp Hoan ngẩng lên. Ánh mắt nàng không còn dịu dàng. Trong đó có một thứ gì đó sâu hơn, sắc hơn, giống như đã nhìn thấu ông từ rất lâu:

Chàng do dự…

Nhiếp Hoan ngừng lại. Tiếng đàn cũng ngừng theo, như bị ai đó đặt tay lên. Nàng nhìn ông, ánh mắt tối đi rất khẽ:
Vì chàng đã tập quen với tỉ ấy rồi, phải không?

Mùi hương dâng lên đột ngột, lan nhanh, len lỏi tận cùng tâm trí tướng quân. Nồng đến choáng váng, gắt ngọt như cố níu người ta chìm sâu hơn vào những ký ức đã bị chôn kín.

Và rồi những hình ảnh cũ hiện lên, rõ ràng đến nhức mắt…

Đúng vậy! Thuở ban đầu, tướng quân không yêu Hoàng Bích. Gia đình nhạc phụ cưu mang, nâng đỡ ông lúc khốn khó nơi kinh thành. Ông cưới nàng trong sự biết ơn, trong tính toán của một kẻ muốn đứng vững giữa chốn quan trường đầy sóng gió. Sau lễ thành hôn, tướng quân lại đi chinh chiến triền miên, lấy công danh làm cớ để rời xa. Những đêm trở về hiếm hoi, ông giữ lễ, giữ khoảng cách, chưa từng thật sự nhìn sâu vào người vợ của mình.

Chàng ở bên nàng ấy, nhưng lòng chàng chưa từng ở đó, ánh mắt nàng vẫn dịu dàng đến mê hoặc. Ở nơi đáy mắt ấy, có một thoáng gì đó lướt qua rất nhanh như một ý niệm thầm thì: chỉ cần chàng ở lại, mọi thứ đều có thể an bài.

Mùi hương tiếp tục lan ra, ấm và ngọt, ôm trọn lấy ký ức ấy.

Nhưng rồi… tướng quân lại thấy Hoàng Bích lúc tiễn ông đi, tay cầm áo khoác cho chồng trong một đêm mưa. Nàng không hỏi vì sao ông lại đi. Không trách vì sao phu quân mình lạnh nhạt. Ông nhớ lại chính nàng là người đề nghị đón cha mẹ chồng lên kinh thành phụng dưỡng. Bao năm chinh chiến, tướng quân ở ngoài trận mạc, còn nàng ở lại lo con cái, sổ sách, ruộng đất, giữ vững hậu phương, để ông chưa từng phải ngoái đầu vì những chuyện ấy. Và rồi ông nhận ra, dù muộn, lòng mình đã đổi thay. Không phải thứ cảm xúc bùng cháy, chính là sự gắn bó lặng lẽ, bền chặt theo năm tháng. Quả thật, Hoàng Bích không rực rỡ như Nhiếp Hoan. Nhưng nàng có gương mặt ưa nhìn, phúc hậu, khiến người ta nhìn lâu sẽ thấy yên. Có ánh mắt khiến người ta tin cậy. Có sự vững vàng của một người có thể cùng ông đi hết một đời. Nàng không sống xoay quanh chồng, mà biết tự dựng lấy niềm vui và giá trị của chính mình, điều ấy khiến tướng quân không thể rời mắt.

Ngay lúc này, ông nhìn thẳng vào Nhiếp Hoan:

Phải! Thuở ban đầu, ta không yêu nàng ấy.

Nhưng ta đã học được cách yêu, ông nói tiếp, giọng dứt khoát, và khi nhận ra… thì ta đã biết, mình yêu vợ đậm sâu đến nhường nào.

Chàng có chắc rằng, mình chưa từng phản bội tỉ ấy sau những đêm chinh chiến xa nhà?

Tướng quân im lặng rất lâu, tim ông thắc lại. Sau đó, ông quả quyết:

Giờ đây ta đã biết, Hoàng Bích trong lòng ta thế nào, ta không thể sống thiếu nàng ấy.

Mùi hương đổi vị.

Trong cái ngọt bắt đầu lẫn mùi úa tàn, hoa nở quá độ. Gương mặt cha mẹ ông nhòe đi, già nua hơn. Nhiếp Hoan nhìn ông, ánh mắt tối lại, sâu hun hút. Rồi nàng khẽ mỉm cười nhẹ nhàng:

Thiếp chưa từng muốn giữ chàng lại.

Tướng quân hơi sững lại. Nhiếp Hoan nghiêng đầu, ánh mắt tĩnh đến lạ:

Chỉ là… một người lạc đường chẳng phải vì không nhớ, mà đã từng muốn rẽ sang lối khác.

Tiếng đàn khe khẽ vang lên một nhịp rất ngắn, rồi dừng. Mùi hương giờ chỉ còn thoảng thoảng, mơ hồ, tưởng chừng là dấu vết của một giấc mộng sắp tàn.

Nhiếp Hoan lùi lại một bước. Bóng nàng nhòa dần trong ánh chiều nhạt màu rồi biến mất. Đâu đó vọng lại câu nói:

Nhân gian vốn vậy. Có người tỉnh sớm. Có người cả đời vẫn đi lạc.

Tiếng đàn đứt phựt. Mùi hương tan ra như chưa từng tồn tại…

Tướng quân mở mắt. Ông đang nằm trong căn nhà gỗ. Than hồng đã gần tàn. Bốn bề im lặng. Không có cha mẹ, không có Nhiếp Hoan, không có tiếng đàn. Chỉ còn mùi gỗ cũ, mùi khói và Trần Xương đang ngủ cách đó không xa.

Ngoài kia, đêm vẫn chưa hết.