CHƯƠNG 7: VÒNG LẶP
Khuôn mặt của Dũng Minh nhìn như khuôn mặt của anh, nhưng chưa được tạo hình bởi những năm tháng anh đã sống.
Đó là cách Minh hiểu điều đó — không phải nhân bản, không phải hình ảnh gương, mà là phiên bản của cùng một cấu trúc di truyền ở một điểm sớm hơn trong thời gian. Cùng xương hàm, cùng trán, cùng cái cách mắt đặt trong hốc mắt. Nhưng ở Dũng, tất cả những thứ đó trẻ hơn và chưa bị thời gian đặt lên trên.
Dũng nhìn anh với cái nhìn của người đang làm điều tương tự — nhận diện, đối chiếu, xử lý.
“Cháu,” ông nói. Không phải câu hỏi.
“Vâng.”
Im lặng. Bên ngoài cửa sổ, tiếng chuông xe đạp leng keng theo nhịp vòng lặp — đều đặn như đồng hồ.
“Cháu đến với tụi kia.” Vẫn không phải câu hỏi. “Đã đưa được họ ra rồi.”
“Vâng.”
“Còn cháu chưa ra.”
“Cháu chưa ra,” Minh xác nhận. “Vì cháu muốn nói chuyện với ông trước.”
Dũng nhìn anh một lúc dài. Rồi ông chỉ tay vào cái ghế gỗ đối diện — ghế nhỏ, loại ghế học sinh, loại ghế mà Minh biết không có trong phòng bà Nguyệt thật nhưng ở đây nó tồn tại, thuộc về phiên bản này của căn phòng này trong ngày hôm đó.
“Ngồi xuống đi,” ông nói.
* * *
Dũng Minh ngồi thẳng lưng trên ghế, tay đặt lên đùi — cái tư thế của người đã ngồi như vậy quá lâu đến mức nó thành thói quen của cơ thể, không còn là lựa chọn.
Bốn mươi năm trong một căn phòng, trong một ngày, trong một vòng lặp.
Minh ngồi xuống ghế đối diện, nhìn người đàn ông trước mặt — ông nội anh mãi mãi ở tuổi hai mươi hai — và không biết bắt đầu từ đâu.
“Bộ chén,” ông nói trước. “Cháu tìm thấy hướng dẫn trong nhà rồi.”
“Tìm thấy.”
“Ông cố cháu để lại những thứ đó.” Giọng Dũng bằng phẳng. “Ông ấy biết sẽ có ngày cần dùng đến. Chỉ không biết khi nào và ai.”
“Ông ấy biết về thế giới này không?”
“Ông ấy là người thiết kế lối ra,” Dũng nói. Giọng có chút gì đó — không phải tự hào, không phải đau — chỉ là thừa nhận một sự thật phức tạp. “Ông ấy không vào trong bao giờ. Nhưng ông ấy biết rằng cái gương trong phòng này không phải gương bình thường, và bộ chén trong tủ không phải chén bình thường, và nếu ai đó không cẩn thận thì sẽ mở thứ không nên mở. Nên ông ấy thiết kế cả một hệ thống — vào an toàn, ra an toàn — và giấu nó trong ngôi nhà theo cách chỉ người đọc được ngôn ngữ của ngôi nhà mới tìm ra.”
“Người học kiến trúc,” Minh nói.
“Người được sinh ra để học kiến trúc.” Dũng nhìn thẳng vào anh. “Ông biết cháu sẽ đến. Không biết tên, không biết mặt — nhưng biết rằng người tiếp theo sẽ là người có thể đọc những gì ông ấy viết.”
Minh nhìn xuống chiếc đồng hồ trong tay. “Cháu đeo đồng hồ của ông suốt mấy năm nay. Bố cháu đưa nhưng không giải thích gì.”
Dũng nhìn chiếc đồng hồ. Trong ánh sáng chiều tà của năm 1985, mặt số trắng của nó sáng lên theo cái cách của thứ thuộc về thế giới khác.
“Bố cháu không biết giải thích gì,” ông nói. “Vì ông cũng không kịp kể với bố cháu. Ông vào đây khi bố cháu còn chưa ra đời.”
Im lặng.
“Bà Nguyệt đến tìm ông,” Minh nói. “Ông biết không?”
Khuôn mặt Dũng thay đổi — thứ gì đó bên dưới cái bình thản bốn mươi năm xê dịch, không đủ để gọi là cảm xúc nhưng đủ để nhận ra.
“Biết. Bà ấy đứng ở đúng chỗ cháu đứng bây giờ.” Ông nhìn về cửa phòng. “Bà ấy hỏi ông tại sao không ra. Ông không trả lời được.”
“Ông có thể trả lời bây giờ không?”
Dũng nhìn ra cửa sổ. Ngoài đó, người đàn ông đẩy xe đạp chở rau lại đang đến góc phố, rẽ vào ngõ, biến mất. Ba mươi giây sau sẽ xuất hiện lại ở đầu đoạn phố.
“Cháu có bao giờ mệt với việc không biết mình muốn gì không?” ông hỏi.
Minh dừng lại. “Chưa bao giờ nghĩ theo cách đó.”
“Ông hai mươi hai tuổi. Học kiến trúc vì thích, vì cảm thấy đúng, nhưng không biết thích đúng cách nào, không biết sẽ làm gì với cái thích đó. Thiết kế được một ngôi nhà thật — ngôi nhà này — và cảm thấy vui nhưng cũng cảm thấy trống, vì ngôi nhà là của người khác và ông chỉ là người vẽ ra nó.” Ông quay lại nhìn Minh. “Trong vòng lặp này, ông không phải lo gì cả. Không phải trả lời câu hỏi đó. Không phải tìm ra mình muốn gì. Chỉ ngồi và để một ngày tháng Mười lặp lại mãi mãi.”
“Đó không phải sống,” Minh nói.
“Không phải,” Dũng đồng ý. “Nhưng nó dễ hơn.”
* * *
Họ ngồi yên một lúc, nghe tiếng chuông xe đạp ngoài phố lặp đi lặp lại.
Minh nhìn chiếc đồng hồ trong tay — kim giây vẫn chạy, không bị vòng lặp hút vào. Thứ duy nhất trong căn phòng này đang tiến về phía trước thay vì quay về điểm ban đầu.
“Bà Nguyệt,” anh nói. “Bà ấy ở đây không?”
Dũng nhìn anh. “Ở đây không phải nghĩa đứng trong phòng này. Bà ấy ở trong vòng lặp — ở đâu đó trong Hàng Xu ngày hôm đó. Ông thỉnh thoảng thấy bà ấy khi đi qua phố.”
“Bà ấy nhận ra ông không?”
“Nhận ra. Nhưng không lại gần.” Ông ngừng lại. “Ông nghĩ bà ấy sợ nếu lại gần thì ông sẽ thuyết phục bà ấy ở lại. Hoặc bà ấy sẽ thuyết phục ông ra. Và cả hai đều không sẵn sàng cho một trong hai điều đó.”
“Bây giờ thì sao?”
“Bây giờ cháu đến đây.” Dũng nhìn anh theo cái nhìn của người đang đo đạc thứ gì đó không đo bằng thước. “Và bà Nguyệt không còn ở đây nữa.”
Minh nhìn anh. “Bà mất năm ngoái.”
“Ông biết. Ngày bà mất, vòng lặp chạy khác một chút — như thể có thứ gì đó được tháo ra.” Ông nhìn xuống tay mình. “Ông không biết diễn tả chính xác. Chỉ là… nhẹ hơn. Như bỏ xuống một thứ đã cầm quá lâu.”
“Ông có hối hận không?”
Câu hỏi trực tiếp hơn Minh định hỏi, nhưng ra khỏi miệng rồi thì thôi. Anh không lấy lại.
Dũng im lặng lâu hơn lần trước.
“Hối hận là từ dành cho người còn lựa chọn,” ông nói cuối cùng. “Ông không còn lựa chọn ở lại hay đi nữa — ông đã ở đây quá lâu để biết mình muốn gì. Cái ông biết là ông đã không dũng cảm theo đúng cách.” Ông nhìn thẳng vào Minh. “Dũng cảm không phải là ở lại để người khác khỏi phải hy sinh. Dũng cảm là sống tiếp dù không biết sống tiếp ra sao.”
Minh không nói gì.
“Thằng bạn của cháu — người vừa ra.” Dũng gật đầu về phía gương. “Nó nói gì trước khi đi?”
“Nó nói nó biết mình muốn ở lại vì không phải lo về tương lai.”
“Và nó vẫn đi ra.”
“Vẫn đi ra.”
Dũng gật đầu chậm. “Đó mới là dũng cảm.”
* * *
Minh nhìn ra cửa sổ — người đàn ông đẩy xe đạp rau lại đang đến góc phố. Anh đếm — một, hai, ba — người đàn ông rẽ vào ngõ. Ba mươi giây. Xuất hiện lại ở đầu phố.
“Ông ra được không?” anh hỏi.
Dũng im lặng một lúc dài. Nhìn ra cửa sổ. Nhìn lại anh.
“Cháu hỏi vì cháu muốn kéo ông ra, hay vì cháu cần biết để quyết định tiếp theo làm gì?”
“Cả hai.”
“Thật thà.” Ông hơi cười — lần đầu tiên trong cuộc nói chuyện, và nụ cười đó trẻ hơn tuổi của ông rất nhiều, loại nụ cười chưa bị thời gian làm mòn. “Ông không biết. Chưa bao giờ thử. Người ở lâu trong vòng lặp thì gương không phản chiếu họ nữa — ông đứng trước gương đó và không thấy bóng mình. Có thể đó là dấu hiệu không ra được.”
“Hoặc dấu hiệu ông cần người khác neo từ bên ngoài,” Minh nói.
Dũng nhìn anh.
“Bà Nguyệt vào một mình nên không kéo được ông ra — không đủ neo.” Minh suy nghĩ to, không chắc mình đúng nhưng cũng không có cách nào khác để kiểm tra. “Nhưng bây giờ có Hà đứng bên kia gương. Và có cháu ở đây.” Anh nhìn chiếc đồng hồ. “Và có cái này — của ông, mang theo ký ức của ông, giờ đang ở thế giới thật.”
Dũng nhìn chiếc đồng hồ lâu.
“Ông cố cháu cho ông chiếc đồng hồ đó trước khi ông vào đây,” ông nói khẽ. “Ông ấy nói đeo nó đi. Ông không hiểu tại sao.”
“Nhưng ông đeo.”
“Nhưng ông đeo.” Ông nhìn lên. “Rồi bố cháu đeo. Rồi cháu đeo.” Một dừng lại. “Ông cố cháu biết nó sẽ đi đến tay người cần.”
Minh đứng dậy, đến trước gương.
Trong gương, anh thấy phản chiếu của căn phòng — và góc tối nơi Dũng ngồi trống không trong gương. Không có bóng ông. Đúng như ông nói.
Nhưng Minh đặt chiếc đồng hồ lên mặt kính.
Gương lạnh dưới lòng bàn tay. Kim giây vẫn chạy qua ngón tay anh, qua mặt kính, như thứ gì đó đang gõ vào cửa từ bên này sang bên kia.
“Ông đến đây,” anh nói.
* * *
Dũng đứng dậy chậm.
Không phải vì chân không đi được — chỉ là chậm theo cái chậm của người đang cân nhắc mỗi bước đi, của người đã ngồi yên quá lâu và bây giờ mỗi cử động đều cần được quyết định thay vì tự nhiên.
Anh bước đến gương.
Đứng cạnh Minh, nhìn vào mặt kính. Trong gương, Minh thấy bóng mình — rõ ràng, đầy đủ. Còn cạnh anh, trong góc mà Dũng đứng, vẫn trống.
“Ông không thấy bóng mình,” Dũng nói.
“Cháu thấy,” Minh nói.
Dũng nhìn anh.
“Cháu thấy ông. Trong gương, cháu thấy ông đứng cạnh cháu.” Anh nhìn thẳng vào gương. “Có thể vì cháu là neo. Có thể vì chiếc đồng hồ này là sợi dây. Cháu không biết cơ chế chính xác. Nhưng cháu thấy.”
Dũng nhìn vào điểm trong gương nơi bóng anh lẽ ra phải có.
“Ông sợ,” ông nói. Bình thản, như khai báo một sự thật không thay đổi việc gì. “Không phải sợ thế giới bên kia. Sợ thế giới bên này. Sợ ra ngoài đó và vẫn không biết mình muốn gì.”
“Ông ra ngoài đó thì ông chết,” Minh nói thẳng. “Bốn mươi năm qua rồi. Không ai sống bốn mươi năm.”
Dừng lại.
“Cháu biết điều đó,” anh nói tiếp, giọng khẽ hơn. “Và cháu biết nói điều đó tàn nhẫn. Nhưng tao cần ông hiểu — ông không ra ngoài để sống tiếp. Ông ra ngoài để… xong. Để được xong. Để không phải ngồi đây và xem người đàn ông đẩy xe đạp rau lặp đi lặp lại mãi mãi.”
Dũng im lặng lâu nhất từ đầu cuộc nói chuyện.
Bên ngoài cửa sổ, tiếng chuông xe đạp. Nhịp quen thuộc, nhịp đã lặp bốn mươi năm.
“Bà Nguyệt đã đi rồi,” ông nói cuối cùng, giọng rất khẽ.
“Đã đi.”
“Ông muốn biết bà ấy có ổn không. Trước khi đi.”
Minh nghĩ về bà Nguyệt già mà anh đã gặp qua những lần đến nhà Linh — người phụ nữ tóc bạc ngồi ở đầu bàn, rót trà cho từng người với cái cách chậm rãi của người không thấy cần phải vội. Người đã sống mấy chục năm trong ngôi nhà này và tìm kiếm câu trả lời và không tìm thấy và vẫn sống, vẫn pha trà, vẫn nhìn mọi người với cái nhìn biết nhiều hơn họ nghĩ.
“Bà ấy ổn,” anh nói. “Bà ấy sống tốt. Có con, có cháu, có một cuộc đời đầy đủ.” Anh nhìn Dũng. “Và bà ấy để lại bộ chén và cuốn nhật ký và ngôi nhà này — để người tìm đến sau có đủ thứ cần thiết. Bà ấy không bỏ cuộc.”
Dũng nhìn ra cửa sổ lần cuối.
Con phố Hàng Xu năm 1985 — ánh chiều tà, người đàn ông đẩy xe đạp rau, tiếng chuông, mái nhà thấp, không có dây điện chăng ngang. Ngày tháng Mười đẹp theo cái đẹp của những thứ không thay đổi, không bao giờ tệ hơn và cũng không bao giờ tốt hơn.
“Ông sẵn sàng,” ông nói.
Không có gì thêm. Không cần thêm.
Minh đặt tay lên vai người đàn ông cạnh mình — người mãi mãi hai mươi hai tuổi, người thiết kế ngôi nhà này ở tuổi hai mươi và không bao giờ ra khỏi nó — và quay về phía gương.
* * *
Bước qua gương không có cảm giác gì đặc biệt.
Sau này Minh sẽ cố nhớ lại và không nhớ được — chỉ nhớ đứng trước gương, tay giữ chiếc đồng hồ và tay kia trên vai Dũng, rồi ánh sáng thay đổi, rồi mùi thay đổi, rồi anh đứng trong phòng bà Nguyệt của số 43 phố Hàng Xu năm 2024, ánh nắng chiều xiên qua cửa sổ nhìn ra mảnh sân sau với những vòng tròn đáy chậu in trên gạch.
Hà đứng trước gương, hai tay vẫn đặt lên mặt kính từ bên ngoài. Khi thấy Minh bước ra, cô bước lùi lại, mắt tìm kiếm người thứ hai.
Minh quay lại.
Sau anh, không có ai.
Trong gương — chỉ có căn phòng phản chiếu và bóng anh và Hà. Không có người thứ hai.
“Minh.” Giọng Hà.
“Chờ,” anh nói. Quay lại nhìn gương. “Chờ.”
Mặt kính lạnh và im lặng. Phản chiếu của căn phòng trống — giường khung gỗ không nệm, tủ teak mở hé, sàn gỗ sạch. Không có ai khác ở đó.
Minh đặt tay lên mặt kính, cảm nhận bề mặt lạnh và thật.
“Ông,” anh nói khẽ.
Không có gì.
Anh đứng ở đó một lúc, tay trên mặt kính, nhìn vào phản chiếu của chính mình.
Rồi, rất nhẹ và rất khẽ — trên mặt kính, dưới lòng bàn tay anh — một chút ấm. Không phải ấm của người sống. Ấm theo cái cách gỗ cũ giữ nhiệt, cái cách ngôi nhà lâu năm giữ hơi người đã sống trong nó.
Kim giây chiếc đồng hồ trong tay kia của anh chạy một nhịp.
Rồi dừng lại.
Minh nhìn xuống đồng hồ. Kim giây đứng im, lần đầu tiên kể từ khi anh đeo nó.
Rồi chiếc đồng hồ bắt đầu chạy lại — không phải từ điểm nó dừng, mà từ điểm bắt đầu, như vừa được lên dây lại bởi bàn tay người đã đeo nó đầu tiên.
Anh hiểu.
Dũng Minh không bước ra. Không phải vì gương không hoạt động. Không phải vì anh chọn ở lại.
Mà vì bốn mươi năm là quá lâu, và có những thứ ở quá lâu trong bóng tối thì không bước ra được nữa — chỉ tan ra theo cách của ánh sáng khi đèn cuối cùng được tắt.
Anh đã đi. Chỉ là đi theo cách khác.
Minh đứng trước gương một lúc nữa. Rồi anh đặt chiếc đồng hồ xuống trên mặt bệ cửa sổ — đặt cẩn thận, mặt số nhìn lên trần, kim giây đang chạy lại bình thường.
“Cảm ơn,” anh nói với căn phòng, với gương, với không khí mang mùi trà khô đã thấm vào gỗ và vôi qua mấy chục năm.
Không có gì trả lời.
Nhưng cũng không cần.
* * *
Linh và Tuấn đang ở phòng khách tầng một khi Minh và Hà xuống cầu thang.
Tuấn ngồi trên tấm nệm cuộn, lưng dựa vào tường, nhìn trần nhà — không phải cái nhìn tìm hình con cá hay bản đồ nơi nào đó, chỉ là nhìn. Linh ngồi cạnh anh, vai chạm vai, không nói gì.
Khi Minh và Hà xuống, hai người nhìn lên.
“Ổn không?” Hà hỏi Tuấn đầu tiên.
“Ổn.” Anh gật đầu. “Mệt. Nhưng ổn.” Anh nhìn Minh. “Người kia — trong phòng đó. Có ra không?”
Minh ngồi xuống sàn, lưng dựa vào tường đối diện. Một lúc trước khi trả lời.
“Không theo cách tao nghĩ,” anh nói. “Nhưng anh ấy đi rồi.”
Không ai hỏi thêm. Câu trả lời đó đủ theo cái cách mà những câu trả lời không hoàn toàn đôi khi lại đủ hơn câu trả lời đầy đủ.
Bốn người ngồi trong phòng khách trống của số 43 phố Hàng Xu, trong ánh chiều đang đổ màu vàng sẫm qua cửa sổ, không nói chuyện. Không có gì cần nói ngay lúc đó. Có những thứ cần thời gian trước khi trở thành ngôn ngữ.
Tuấn nhìn lên trần nhà.
“Tao thấy hình bản đồ rồi,” anh nói đột ngột, giọng bình thường như thể đang tiếp tục câu chuyện bỏ dở từ ba ngày trước.
Minh nhìn lên. Vết loang ẩm cũ trên trần.
“Bản đồ đâu?” anh hỏi.
“Góc trên bên trái. Trông như một bờ biển — khúc cong chỗ này giống mũi đất, mấy nhánh chỗ kia như cửa sông.”
Minh nhìn. Nhìn lâu.
“Tao vẫn thấy hình con cá,” Tuấn nói, lần này giọng cười.
Minh bật cười. Hà cười. Linh cười sau cùng nhưng cười lâu nhất.
Tiếng cười trong căn phòng trống, lan ra tường, ra sàn gỗ, ra không khí mang mùi gỗ và vôi và trà khô.
Ngôi nhà số 43 chứa tiếng cười này vào ký ức của nó — cùng với tất cả những thứ khác đã xảy ra trong ba ngày vừa rồi, cùng với bốn mươi năm của bà Nguyệt và một ngày tháng Mười của Dũng Minh và bữa tất niên năm nhất đại học và tiếng chuông xe đạp trên phố mỗi buổi sáng.
Ngôi nhà nhớ tất cả.
Như mọi ngôi nhà đã sống đủ lâu đều nhớ.
— Hết chương 7 —