Hai mươi tuổi đang thì con gái, nếu không phải là người tiên thiên bất túc, ai mà chẳng muốn được ngợi ca, ôm ấp, vỗ về. Huống hồ Khanh lại là một cô gái đẹp!
Khanh hoàn thiện một vẻ đẹp đàn bà ở độ tuổi hai mươi. Phụ nữ đẹp trước hết ở vóc hình, nếu vậy thì về mặt này nàng vượt trội hơn người vì sự cân đối và những đường nét ở vai, sườn, eo hông bập bùng, uốn lượn vô cùng gợi cảm. Khuôn ngực nàng nở nang vừa độ. Gương mặt nàng tràn đầy ánh thần quang nhờ vầng trán sáng láng và đường nét sống mũi cong ở phần trên. Đôi môi nhỏ của nàng gây ấn tượng vì nét cười dịu dàng, vì chấm nốt ruồi nâu ở khóe miệng bên trái. Và nhất là đôi mắt lớn, đuôi nhọn, hơi xếch chéo như chiếc lá đào, với cặp nhãn cầu phảng phất một sắc lam xanh, màu của núi rừng.
Khanh đẹp theo chuẩn mực giới tính, nhưng nàng vẫn là lạ trong con mắt đàn ông. Nhan sắc nàng thấp thoáng vẻ sơn lâm hoang dã. Em, đóa hoa rừng tự nở, tự tỏa hương. Đó là câu thơ của một anh giáo tặng nàng hồi nàng mười sáu tuổi, học lớp mười. Nhìn nàng, ta nghĩ đến nơi sinh ra nàng ắt phải là miền sơn cước, nước non cẩm tú. Thì quả nhiên, nếu đất nước Venezuela có nhiệm vụ sinh ra những hoa hậu cỡ thế giới, thì Tuyên Quang tỉnh miền rừng, chính là quê nàng, vùng đất phong thủy hữu tình mỹ lệ vốn từ lâu đã được mệnh danh là miền gái đẹp. Nàng là con của một người đàn ông dân tộc Kinh buôn bè trên sông Lô và một người phụ nữ thợ rừng thuộc một bộ tộc Tày.
Hai mươi tuổi, rời quê hương, sau khi tốt nghiệp Trường Trung cấp kế toán, Khanh đến làm việc trong một xí nghiệp cơ khí ở một tỉnh trung du. Miền đất bán sơn địa với đồi chè, đồi cọ trập trùng và giếng nước đá ong trong suốt, và cái đơn vị sản xuất công nghiệp già nua này đón Khanh niềm nở, như để bổ sung cho vẻ đẹp không nhiều nhặn gì cho lắm của mình. Thì ra cái Xí nghiệp cơ khí tiếng là chuyên sản xuất các công cụ tinh xảo này, đặc biệt là con heo dầu, một chi tiết quan trọng trong động cơ máy nổ, chỉ là một tổ hợp những máy móc lâu đời, cổ lỗ sĩ và thành viên của nó thì gồm toàn các bác thợ bậc cao, những bàn tay vàng, đã yên bề gia thất, vợ con đề huề, Khanh gọi họ là chú, là bác và xưng là cháu, kể cả với ông Khoản lùn, quản đốc, trẻ nhất, mới bốn mươi. Con người cao một mét rưỡi này hóa ra là kẻ si tình; trong vòng chưa đầy tuần lễ ông đã bị sắc đẹp của Khanh hút hồn. Khanh à, em là niềm vui và cũng là nỗi buồn của tôi. Câu nói hàm xúc này được viết nắn nót trong một lá thư nhỏ ông bỏ trộm vào túi áo bảo hộ của Khanh khi nàng tắm. Trong khi đó, không văn hoa như ông quản đốc, bộc trực và thô mãng, các bác thợ cao tuổi gặp Khanh, bất cứ lúc nào cũng có thể nửa đùa nửa thật, toang toang: Khanh à, cháu là con heo dầu quý giá đó. Chú mà có vợ như cháu, chú bắt nó ở nhà để ngắm nghía suốt ngày. Nghe là lạ, Khanh cười, hỏi lại thì được đáp rằng: Ngắm cũng no rồi, việc gì phải ăn nữa! Chà! Thì ra, bong bóng bay, bong bóng vỡ, ta thành người cao tuổi rồi đó, nhưng đàn ông cuối cùng cũng vẫn là đàn ông. Họ cũng chải chuốt, tơ tuốt trước Khanh. Nhìn Khanh, cái nhìn xuyên thấu, họ chỉ thấy cái cơ thể đàn bà tuyệt mỹ của nàng. Họ chỉ thấy cái đẹp lồ lộ tính sinh học mấp mé bên bờ cơn bùng nổ của nàng!
Cái đẹp quả nhiên có tính sinh vật thật. Khanh nhận ra điều đó bằng cảm giác bừng bừng cơn hưng phấn bất ngờ của chính nàng. Của chính nàng và bất ngờ nhanh chóng vô cùng vì chỉ thoáng cái, sau cái ôm choàng riết róng và bàn tay sờ soạng khám phá, ráo riết của Khuân, nàng đã không còn là nàng. Nàng lên cơn sốt, nàng biến thành lửa, thành than ngàn độ trong lò. Khuân ở đội bóng chuyền của Xí nghiệp May mặc trong vùng sang đấu giao hữu với đội bóng Xí nghiệp Cơ khí của Khanh. Tặng hoa là tặng chung cho các cầu thủ, chứ Khanh đâu có tặng riêng cho y, mà y đã nhấp nháy đầu mày cuối mắt với Khanh và ngay sau khi tan cuộc, đã phát sinh ra một cuộc hẹn hò. Ôi, những cuộc hẹn hò trai gái phấp phỏng nỗi e ngại bị dẫn dụ và dạt dào cảm hứng tò mò hồi hộp, chen lẫn lo âu vì càng lúc càng trôi dạt vào những miền cảm giác xa lạ với hình sắc gương mặt con người lờ mờ trong bóng đêm cùng không khí huyễn hoặc đầy chất kích thích. Khuân trong chốc lát đã tỏa nhiệt nóng rẫy, y phát hỏa như cỗ máy vận hành càng lúc càng rộn rực mưu mô rắp tâm chiếm hữu nàng. Y hít hà đánh hơi cơ thể nàng, mùi vị ở môi nàng, gáy nàng, cổ nàng, nách nàng. Bàn tay y sục sạo eo sườn, ngực nàng, đùi vế nàng. Cho anh đi! Y nôn nóng giục giã. Y kêu khan khan rằng y đang rất thèm nàng và nàng thì ngay lập tức đã rùng mình sợ hãi khi nghe hắn thì thào nôn nả bên tai mình rằng, hắn nhất quyết sẽ ăn thịt nàng ngay trong đêm nay, mà không phải chỉ ăn thịt nàng có một lần!
Chao ôi! Quan hệ đàn ông đàn bà là thế đấy. Lần đầu tiên Khanh nhận ra thân thể mình là đối tượng để đàn ông mê say, thèm muốn. Nhận ra đang bị kẻ rắp ranh chiếm đoạt bóc tách dần ra khỏi lớp áo quần, Khanh thấy mệt lả, mềm nhũn. Tiếp đó nàng có cảm giác được thức tỉnh, khắp người rực lên niềm ham muốn được đồng lõa với kẻ đang ôm ấp mình.
Rất may, lúc đó cảm xúc đã không đi hết tầm. Vì tính xấu hổ cố hữu của nữ giới. Vì chút thánh thiện của con gái miền sơn cước. Và cũng vì bài học đầu tiên về quan hệ tình dục giữa nam và nữ tuy vô cùng hấp dẫn đấy nhưng cũng còn quá mới lạ và chứa đầy nguy biến. Nhập môn bao giờ cũng là bài học khó. Thêm nữa, Khuân quá ham hố và thô lỗ. Y khiến nàng nhớ đến những tấm gương về sự lỡ làng của đàn bà. Vả lại, lúc ấy ở các lối đi trong công viên, vẫn lảng vảng mấy bóng công an đi tuần. Họ mà bắt được, tư giấy về xí nghiệp thì Khanh còn mặt mũi nào mà nhìn mọi người!
Tuy vậy, ngọn lửa đã khơi. Đất hoang đã được khai phá. Huống hồ đam mê được đánh thức này mang bản chất mãnh liệt hơn hẳn các đam mê khác. Vì do đam mê này mà người ta có thể vứt bỏ hết mọi suy xét, tính toán, chiến thắng mọi trở ngại với một nghị lực phi thường, không thể tưởng tượng nổi. Và thế là đã vượt qua rồi, đã bỏ cách đoạn thời ái tình thiếu nữ lãng mạn, đầy thơ mộng, bay bướm, Khanh hăm hở tiến thẳng đến cơn ham mê tình dục lứa đôi sát sạt. Thú vui nhục thể mới mập mờ ẩn hiện chẳng mấy chốc đã trở thành trường mê đắm của nàng. Ngày của nàng trôi đi trong mong mỏi đêm buông để nàng được gặp gỡ với cơn hám dục nồng nã vừa đáng sợ vừa ham thích của Khuân. May cho nàng, bản năng hoang hóa nào thì cũng chứa đựng ở bên trong nó một sức chế ngự khôn ngoan. Không được đâu! Đợi đến đêm tân hôn, em cho anh tất. Của anh tất cả mà! Mặc cho Khuân nồng nã đòi hỏi, bầy đủ trò dụ dỗ và ngấu nghiến vầy vò, kích động, cặp mắt đuôi nhọn của nàng vẫn cứ xếch chéo dữ dằn, nàng kiên quyết không nhân nhượng ở bước lui cuối cùng.
Buồn thay, như đường đi trên mặt đất, cuộc sống luôn có những khúc ngoặt bất ngờ. Chiều ấy, môi Khanh đang tung tăng câu hát mừng hạnh phúc lứa đôi, tay đang hí hoáy trên xấp thiếp mời đám cưới để gửi đi thì có hai người đại úy công an đến tìm nàng.
– Cô có quan hệ thế nào với ông Khuân?
– Dạ, tôi và anh ấy sắp thành vợ chồng với nhau.
Khanh đáp ngập ngừng, run rẩy. Lần đầu tiên nàng nhận ra ái tình ngọt ngào, mê đắm vậy mà cũng vẫn có thể chập chờn sự phiêu lưu mạo hiểm.
– Cô quen ông Khuân lâu chưa?
– Dạ, đã hai tháng rồi ạ.
– Cô có biết là ông Khuân đã có vợ và hai con rồi không?
Trời! Xấp thiếp mời chất cao trên bàn đổ nghiêng, rơi lả tả xuống đất. Khanh run đến từng chân tóc. Giọng nói của người công an nhiễm vẻ trách cứ. Khanh đã nhẹ dạ, cả tin. Không, còn hơn nữa. Khanh đã u mê, dại dột. Không, còn hơn nữa. Nàng đã phạm tội. Nàng là kẻ đồng lõa với tên sát nhân. Khuân, vị hôn phu của Khanh, đã bị bắt. Rắp tâm lấy nàng làm vợ, đắm đuối vì nàng, y đã nổi dã tâm, đã giết hại người vợ và hai đứa con nhỏ của mình bằng độc dược thạch tín!
Khuân bị kết án tử hình!
Khi nghe ông chánh án đọc lời tuyên phạt, y vãi đái ra quần.
Khanh vô can, nhưng dự phiên tòa trong tư cách một nhân chứng, nàng suýt ngất vì kinh sợ. Khai trước Tòa, Khuân thừa nhận Khanh không biết y đã có vợ và hai con; Khanh không xui y giết vợ con y, nhưng đã có lần Khanh nói: nàng quyết giữ ái tình độc quyền với y. Và đó là lý do gián tiếp thúc đẩy y nhẫn tâm giết ba nhân mạng ruột thịt của mình? Về tình tiết này, khi tòa hỏi nàng đáp rằng, nàng không thể nhớ là nàng có nói câu đó hay không. Vì mỗi lần gặp Khuân, nàng đều sống trong mê dại, lú lẫn.
Ghê gớm quá cạm bẫy của đàn ông háo sắc! Kết luận của tòa thật công bằng. Khanh không phải chia sẻ trách nhiệm với tội sát nhân này. Chỉ tiếc, kết luận của tòa án chỉ là kết luận của các vị quan tòa trên giấy trắng mực đen. Còn trong dư luận, thì ngay ở phiên Tòa, trong cử tọa đã có người lên tiếng hô hoán phản đối. Họ gọi nàng là con điếm, là đồ đĩ thõa, là con yêu nữ giết người. Họ bảo: nàng là một sắc đẹp đàn bà nguy hiểm. Cứ nhìn mắt nàng sắc như mũi dao thì biết. Xem ra, nàng bị căm ghét và khinh bỉ chẳng kém gì tên đàn ông đã gây ra cái chết cho vợ con y. Thậm chí, có người còn lột guốc dép, từ chỗ cử tọa phiên tòa, nhảy lên, định bổ vào mặt nàng, đòi xử tội nàng, may mà có công an ra tay ngăn cản.
Ba năm hay ba mươi năm đã trôi qua, kể từ vụ án Khuân giết vợ con kinh động cả nhân gian? Không rõ. Khanh chỉ nhớ đó là những ngày nối ngày triền miên trong giằng xé đau buồn. Đó là những đêm nối đêm trương căng tinh thần và thể xác. Cú đòn đầu đời chưa gây tử vong nhưng đủ làm siêu lệch cả đời người rồi còn gì!
May mà còn có người thông cảm. Có một bà cụ không quen biết, dự phiên tòa xong, lẽo đẽo đi theo nàng, rồi từ đó thi thoảng lại như Bụt, như Tiên hiện ra, gặp nàng nhắc nhở nàng rằng, nàng hãy bảo trọng sức khỏe, hãy phòng bị cẩn thận bản thân; thấy ai đến gần thì lánh ra; đang đi, nghe tiếng người gọi, chớ quay lại; phần nữa, cũng cần năng lên chùa thắp hương cầu xin đức Phật độ trì; vì nàng có nhiều kẻ thù đấy. Mẹ nàng từ bản quê nghe tin dữ, tức tốc về gặp nàng. Bà đem đến cho nàng một con gà trống choai. Bà nuôi nó chín ngày chín đêm dưới gầm giường nàng rồi đem cúng giải oan cho nàng. Oan hồn ba mẹ con người xấu số sẽ còn theo đuổi nàng, cản trở nàng, không cho nàng sống hạnh phúc đâu. Mẹ nàng nói vậy. Rồi bà khóc: Con ơi, nếu con cứ ở nơi rừng núi bản quê mình thì đâu có chuyện đau thương hãi hùng này!
Kinh sợ quá là tai bay vạ gió đầu đời con gái và nỗi bẽ bàng sợ hãi đeo đẳng của con chim đã đậu phải cành cây cong. Thời gian đi bên nàng lúc này chậm lê thê và rỗng từng giây từng phút, nó chẳng chứa đựng gì hết, ngoại trừ tâm trạng nàng, cả vẻ ngơ ngác lẫn nỗi hoang mang. Chao ôi! Chả lẽ nhan sắc trời cho của nàng lại làm nên tội lỗi và cái đẹp nào cũng chứa bên trong nó thói hư thân. Đàn bà đẹp là đàn bà hư thân. Cái nhìn của những người chung quanh Khanh ác nghiệt quá, nó muốn nói vậy đấy.
Giờ thì Khanh đã vào tuổi bốn mươi. Vẻ đẹp ở vóc hình, ở gương mặt phảng phất hương sắc sơn nữ chốn lâm tuyền của nàng đã đến lúc tạo hóa lại như muốn rắp ranh lấy đi rồi. Không cưỡng lại được thời gian là làn da cổ xưa nuột nà như cái cọng hoa giờ đã bắt đầu nhăn nheo và mu bàn tay ngọc ngà của nàng giờ đã mất hẳn đi vẻ mịn màng. Trên trán nàng những chớp lửa của cơn giông bão trái tim đã để lại đường nét những tĩnh mạch xanh mờ. Tai ác, đời người con gái ngắn ngủi không đủ cho một lần vấp váp. Giờ, nàng như một đống lửa đã bị dội nước hoang tàn, nguội lạnh. Nàng là sản phẩm của một cơn chấn thương não nề!
Xung quanh Khanh giờ đây là một vùng trống trải. Với mọi người, có cảm tưởng nàng không còn là con heo dầu, bộ phận máy móc tinh xảo, có giá trị cao trong các động cơ đốt trong nữa. Vả chăng, xí nghiệp cơ khí này, nơi nàng làm việc đã hai mươi năm, giờ đây cũng chẳng sản xuất loại hàng này nữa. Loại hàng cao cấp này giờ được nhập khẩu từ Nhật, Mỹ, Đức, vừa rẻ vừa ê hề. Những đôi tay vàng của xí nghiệp giờ trong khi chờ đợi tuổi hưu trí xoay sang sản xuất dụng cụ học tập và đồ chơi cho trẻ ở độ tuổi mẫu giáo, những chiếc ôtô, những chiếc cần cẩu và bộ đồ xếp hình.
Rỗi rãi, đàn ông càng thật sự là đàn ông. Có điều giờ đây, họ chẳng cần giữ gìn ý tứ gì nữa. Trước mặt Khanh, các bậc cha chú thoải mái bàn chuyện quan hệ sinh lý đàn ông đàn bà. Khoe khoang với nhau đã từng sờ mó ả này, làm tình đủ kiểu với cô kia, toàn những gái đẹp nõn nường xứ này, xứ nọ, chẳng ông nào chịu tỏ ra mình là tay chơi gái kém sành điệu cả. Tệ khẩu dâm của họ tha hồ phát triển, cơ hồ như để bổ sung cho khoảng trống hụt tuổi tác và theo ý nghĩ của Khanh, cũng lại là cách họ biểu lộ thái độ trêu trọc và khinh nhờn với Khanh. Chẳng còn nâng niu trân trọng nữa, tất nhiên, cả xa xôi bóng gió nữa cũng không nốt, giờ các ông sẵn sàng đóng vai gã đàn ông hư thân mất nết, suồng sã, trắng trợn trong mỗi cử chỉ và trong mọi lúc hành ngôn với Khanh: Ơ, con này vú ví xổng xểnh cũng còn khá nhỉ!. Khanh ơi, hay là mày làm vợ hai chú cho xong chuyện đời đi! Khanh vừa làm việc vừa nghe các chú các bác đùa cợt sàm sỡ mà dửng dưng. Nàng như một thực thể đã ở ngoài vòng sinh tỏa của đời sống. Không một hành vi trần tục nào gây được xao động trong cõi lòng nàng nữa rồi!
Nhưng, một ngày kia, một hãn hữu trần tục bất ngờ tới và Khanh thấy không còn có thể dửng dưng. Ông Khoản lùn, quản đốc phân xưởng, kẻ cách đây hơn hai mươi năm đã bỏ trộm lá thư bộc lộ tấm tình si của mình vào áo Khanh lúc nàng tắm, ngỏ lời cầu hôn với nàng. Ông run từng ngón tay, như người mắc chứng parkinson, khi phải chuyển đổi ngôi thứ xưng hô từ chú – cháu sang tôi – cô. Vợ ông mất đã mười năm. Ông bị xuất huyết não thể nhẹ, sau sáu tháng nằm liệt, giờ đã đi lại được, nói được, tuy còn hơi ngọng.
Khanh kể cho tôi nghe sự việc này. Tim đập dồn, mặt lấm tấm đỏ, tôi cảm thấy bị xúc phạm. Sao ông Khoản lùn lại có thể nghĩ ra một cuộc hôn nhân kỳ quặc như thế! Tuy nhiên, tôi còn bị bất ngờ hơn. Vì khi tôi hỏi lại Khanh, xem ý nàng thế nào trước lời cầu hôn của ông quản đốc nọ, thì nàng tặc lưỡi, quay đi, mắt ầng ậng nước: Mẹ em nói: Nam đại bất hạnh nhi phú, nữ đại bất hạnh nhi sắc, anh à.
Hôn nhân đã trải qua ba thời kỳ. Ôi cái thuở ban đầu anh mới yêu em, thời yêu đương lãng mạn, hình như khi còn quá trẻ Khanh chưa có cảm giác đầy đủ về nó? Thì thời yêu đương trần tục đã ập tới với cái kết cục bi thảm giáng xuống làm bại hoại cả thể xác, thanh danh nàng. Còn bây giờ, đến với nàng là cuộc hôn nhân ghép đôi, một thao tác cơ giới, nhằm mục đích đôi bên đàn ông đàn bà cùng có lợi trong việc nương tựa, đỡ đần nhau khi tuổi đã xế chiều.
Ông quản đốc lùn ốm yếu làm mâm cơm xin phép vong linh bà cả, kính cáo với tổ tiên, mời các bạn cùng xí nghiệp đến mừng cuộc ghép đôi của ông với Khanh. Tình yêu không có, tình dục cũng không, ông quản đốc thú nhận vậy. Ông không còn đủ sức để khám phá ra sự trinh thuần của Khanh, để làm chứng cho sự trong sạch tuyệt đối của nàng; ông nói, văn bản chứng nhận cuộc hôn nhân ghép đôi này ghi rõ: hai người chỉ là bạn và không có quan hệ gì về tài sản, con cái!
Bữa tiệc vui không khí bạn bè!
Mọi người nâng cốc chúc mừng ông Khoản, cầu được ước thấy, chỉ tiếc là đã quá muộn màng. Cũng có người ghé tai ông, nửa đùa nửa thật nói rằng: đêm đêm ôm cô vợ trẻ, đẹp thế, khác chi ôm cái quan tài. Ông cười xua xua tay: Đến đi còn chưa vững đây, Khoản này không có khoản mục ấy đâu!
Ba người con trai con gái lớn lộc ngộc, không rõ thừa kế gien di truyền nào mà cao gấp rưỡi bố, đón nhận người vợ kế của cha chúng chẳng mặn mà gì, mặc dầu chúng hiểu rất rõ chân lý dân gian: con nuôi cha không bằng bà nuôi ông. Chúng ngấm ngầm ghen tức với người dì ghẻ về mọi phương diện. Riêng Khanh, nàng mừng ít, lo nhiều.
Cuối cùng, điều Khanh lo lắng đã tới. Hơn một năm sau nàng đứng chủ trì đám tang ông Khoản. Lần xuất huyết não thứ hai do một cú ngã bất ngờ từ trên giường xuống đất đã đánh dấu chấm hết cuộc đời hơn sáu mươi năm của ông. Ba đứa con ông quản đốc vốn đã không ưa gì Khanh, giờ cùng chỉ mặt Khanh, đồng thanh: Bà là kẻ sát phu có truyền thống. Vì bà mà bố tôi chết sớm vậy! Và yêu cầu Khanh ra khỏi nhà họ như văn bản đã giao kèo.
Cái nét thiên tài của truyện ngắn là sức chứa của nó tương đương với dung lượng của cả một cuốn tiểu thuyết. Thế đó, cái không thể ngờ là trong một nhan sắc đàn bà lại chứa đựng cả một kiếp người với đầy đủ các cung bậc, thời đoạn ái tình. Vì hóa ra, đời Khanh không chỉ có thời kỳ yêu đương trần tục và tình ái ghép đôi. Nàng đã sống trọn vẹn một cuộc đời. Nàng còn có một thời kỳ yêu đương trẻ trung thơ dại và bay bổng kéo dài từ lúc nàng mười sáu tuổi là nữ sinh lớp mười ở trường trung học huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, rồi nung nấu âm thầm cho đến khi đột ngột rơi vào cơn đắm đuối muộn mằn, lúc nàng vừa mãn tang ông Khoản chồng nàng. Người đàn ông yêu si mê nàng, một tình yêu không tháng ngày, không tuổi tác, thuần khiết, bây giờ mới có được cơ hội để bộc lộ. Đó là anh giáo đã dậy nàng, một nhà thơ, người đã tặng nàng câu thơ vừa dẫn ở đầu câu chuyện. Ông là tác giả không ít bài thơ tình lặng lẽ viết cho Khanh mà bây giờ đọc nó Khanh mới hiểu được nguồn cơn. Bài thơ cuối cùng gần đây tặng Khanh là bài thơ ông dịch của Béctôn Brếch:
Bàn tay mùa thu êm dịu quá.
Miệng em cười ấm áp tháng ngày đông.
Đôi mắt em trời tháng chín gương trong
Soi thấu lòng anh, mang hình em lặng lẽ.
Anh luôn luôn khám phá ở nơi em
Những cái mới như buổi đầu chớm hé
Mắt em, môi em, bàn tay em nhỏ bé
Và cái chấm màu nâu phía bên trái miệng cười.
Em là nơi không ngủ của hồn anh.
1990
.Đã in trong Tập TRUYỆN NGẮN Một nhan sắc đàn bà. NHÀ XUẤT BẢN Phụ nữ 2011.