Cuộc sống là biến hóa khôn lường.

Quả nhiên là vậy nên bây giờ cô giáo Lẫm quê mùa phố huyện, xấu gái bị chồng bỏ rơi, một ngày thay ba bốn kiểu váy áo khác nhau. Lại còn đi làm đầu, đi thẩm mỹ viện. Cô giáo Lẫm biến hóa thần thông thành một thiếu phụ yểu điệu, nõn nường, ngực nổi phồng như hai quả bưởi, mắt môi son phấn trông như diễn viên ca kịch. Bạn bè cô giáo toàn các bà các chị ở phố phường xúm đến, kẻ xuýt xoa, người bả lả: Trời ơi, em xinh quá làm anh mất cả vía đấy. Này, đêm qua nó hầm cho tơi tả những mấy phùa, khai ra đi! Cô giáo Lẫm mặt đỏ rừ, thèn lẹn: Hóa ra chúng mình nhà quê quá, chả biết gì sốt. Chuyện ấy người ta chiếu cả lên phim cơ. Hay lắm, nhưng ngượng bỏ xừ đi ấy! Nói xong, ghé tai bạn, thì thầm: Hóa ra anh ấy được cử đi tu nghiệp mười tám tháng ở bên Đức. Anh ấy thạo tiếng Đức lắm, lại biết cả tiếng Đan Mạch nữa cơ. Phải kín tiếng và nói thác là đi mua gạo cho Công trường vì sợ kẻ ghen ghét nó phá!

Về nghỉ được hai hôm, chàng thợ nề đi tu nghiệp ở bên Đức đã có mặt ở chợ huyện. Chàng trải một tấm ni lông ở cổng chợ. Mở va ly, hòm xiểng, chàng lôi ra cả một lũ lĩ những đồ tầm tầm, rung rúc, từ áo len quần bò, xilíp, xu chiêng đến đài cát xét, đồng hồ điện tử, bao cao su. Mặt tỉnh bơ cứ như xưa này chưa hề là thằng Mại lừa lọc, hiện đang còn mang nợ nần ở đất này. Chàng liến thoắng chào hàng, cạnh cái biển đại hạ giá treo trên cái ô vải hai mầu trắng đỏ che nắng.

Tuần lễ sau, đống hàng hết veo. Tới đây thiết tưởng cần phải mở cái ngoặc đơn để bình luận đôi câu về nền giáo dục của chúng ta. Quả thật chúng ta đã hoàn thành một vĩ công về mặt này. Trong khi chúng ta làm kinh tế về cơ bản là lúng túng và luôn luôn đứng trước nguy cơ chìm xuống thì chúng ta lại giành được thắng lợi mỹ mãn trong việc hình thành một lớp người mang phẩm chất có thể sánh ngang với các vị thánh tông đồ. Mà tiêu biểu là các thầy cô ở cái trường tiểu học phố huyện này. Đói cho sạch, rách cho thơm. Giấy rách giữ lấy lề. Thương người như thể thương thân. Một sự nhịn chín sự lành… Đạo lý truyền thống dân tộc kết hợp với đạo đức cao cả của lý tưởng đang được xây đắp, đã rèn đúc họ, biến họ thành những kẻ hiền lành, nhu thuận nhất thế gian. Dùng vũ khí tự phê bình rất thành thuộc, họ luôn nghiêm khắc với bản thân và rộng lượng với bạn bè. Họ sẵn sàng tha thứ cho kẻ khác, luôn khiêm nhường, cam chịu thiệt thòi để đảm bảo khối đoàn kết thống nhất. Nhẫn nhịn, đó là đức tính cao quý được họ thể hiện suốt đời mình, cũng vì họ luôn luôn được giáo dục trong tinh thần biết kiềm chế và suy xét sau trước, thấu lý đạt tình.

Bị Mại lừa, tức khí thì làm ầm ĩ một trận thế thôi, còn thì tặc lưỡi: Chẳng qua cũng là đói ăn vụng túng làm càn. Họ bỏ qua tội lỗi của Mại cũng còn vì động tâm, cám cảnh cho số phận bi đát của cô giáo Lẫm. Bây giờ, họ cũng lại muốn bỏ qua chuyện cũ cho Mại. Vì nghĩ chẳng nên làm hỏng cuộc vui đoàn tụ của gia đình nữ đồng nghiệp. Thêm nữa, xưa nay họ vốn là kẻ chủ trương thà rằng chịu thiệt một tý còn hơn mang tiếng là kẻ bần tiện hay so đo, tính toán. Kẻ sĩ không sợ đói rách chỉ sợ ô danh!Trong đám các thầy cô, chỉ có ông giáo Phụng là không khuôn mình vào các ý niệm đạo đức nọ. Ông giáo Phụng hàn sĩ quyết không để bọn tiểu nhân hạ nhục. Lại thêm, giờ đã về hưu, sau khi bị Mại lừa, cả gia đình liêu xiêu bại hoại, đã nghèo càng thêm xơ xác. Ông giáo Phụng nói: Chả lẽ thiên hạ thua cái thằng tim đen mặt dầy? Và ông xộc tới nhà Mại. Nhưng, chẳng lần nào ông giáo giáp mặt tên chủ nợ nọ. Cô giáo Lẫm đáp thản nhiên: Nhà em hồi này đi công tác liên tục với các anh bên ủy ban huyện, chẳng mấy khi có mặt ở nhà và rảnh rỗi để trò chuyện với bác đâu ạ.