Chương VII, Bình mình trên Angkor Wat
Ánh sáng của duyên sinh và sự thức tỉnh
Trước bình mình, hình ảnh Angkor Wat hiện ra như một ý niệm còn chưa kịp thành hình.
Tôi bước lên chiếc xe khách đến Angkor Wat khi trời còn chưa sáng hẳn. Khoảnh khắc ấy, thế giới đang ở một trạng thái rất đặc biệt, chưa thuộc về đêm, cũng chưa thực sự bước sang ngày. Không gian còn giữ lại màu xanh xám nhạt, như thể mọi thứ đang nín thở chờ ánh sáng gọi tên.
Tôi đến rất sớm, khi con đường dẫn vào đền vẫn còn giữ nguyên màu xanh xám của đêm chưa tan hẳn. Không khí mát và đặc. Như thể, từng hạt sương còn đang do dự giữa việc rơi xuống hay tan đi. Hồ nước trước đền phẳng lặng. Những tháp đá soi bóng xuống mặt nước, không rõ nét, không sắc cạnh, chỉ là những hình khối trầm mặc đứng yên trong sự chờ đợi rất lâu của thời gian. Không có sự choáng ngợp hay không có cảm giác phải chiếm lĩnh khung cảnh bằng ánh nhìn. Angkor Wat lúc này không phải là kỳ quan. Nó đứng đó, im lặng và trầm mặc, như một sự hiện diện chưa cần được nhìn ngắm. Nó giống như một nơi đã quen với việc chứng kiến con người đến và đi, yêu và rời xa, thức tỉnh rồi lặng lẽ bước tiếp.
Không gian gần như không có âm thanh. Trong không gian ấy, không có tiếng nói chuyện, cũng không có tiếng bước chân vội. Mà chỉ có nhịp thở rất đều của buổi sáng sớm và một cảm giác tĩnh đến mức con người ta nghe được cả sự chuyển động rất chậm của thời gian. Tôi đứng trước hồ nước, hai tay thả lỏng, lưng thẳng, không cố tìm một vị trí đẹp để nhìn, cũng không chọn một góc đủ hoàn hảo để ghi nhớ. Tôi vẫn chỉ đứng đó, như thể đang đứng trước một điều không cần chuẩn bị.
Trong khoảnh khắc ấy, tôi đứng đó, không cầu nguyện điều gì. Tôi cũng không mang theo mong muốn phải gặp lại ai. Tôi chỉ đứng yên, đủ yên để có thể đón nhận. Những ký ức, những rung động, những điều từng khiến tim tôi nặng lên … tất cả đều ở lại phía sau, lặng lẽ và đúng chỗ. Tôi không mang chúng theo để đặt xuống trước Angkor Wat như một lời thỉnh cầu. Tôi đến đây không phải để hỏi, mà để lắng.
Trước bình mình, mọi thứ chưa kịp mang hình hài rõ ràng. Ánh sáng chưa đủ để gọi tên màu sắc. Đường nét của đền chỉ hiện lên vừa đủ, không rõ ràng, không che giấu. Tôi nhận ra, ở thời khắc này, Angkor Wat không đòi hỏi người ta phải choáng ngợp. Nó chỉ yêu cầu một điều rất giản dị: đứng đủ yên để nhìn.
Và trong sự yên ấy, hình ảnh của cô hiện lên không phải như một nỗi nhớ nhói lên, mà như một dòng chảy ấm, chậm rãi đi qua. Tôi cũng không gọi tên cô. Tôi cũng không cố hình dung lại khuôn mặt hay một khoảnh khắc cụ thể. Cảm giác về cô hiện lên rất nhẹ, như hơi ấm còn sót lại trong không khí trước khi mặt trời xuất hiện. Nó không làm tôi xao động. Mà nó vẫn chỉ ở đó, rất thật, rất gần, như một phần của buổi sáng như thế này.
Tôi đứng trước Angkor Wat với một tâm thế rất khác những lần trước mà không hồi hộp, không mong chờ, cũng không có nhu cầu phải hiểu ngay điều gì đang xảy ra trong lòng mình. Tôi chỉ cho phép mình đứng đó, đủ lặng để đón nhận ánh sáng sắp đến, sự hiện diện của quá khứ trong một hình dạng đã lắng và chính mình ở thời điểm này, khi không còn cần phải bước nhanh hay dừng lại vì bất cứ điều gì.
Angkor Wat trước bình mình không nói điều gì lớn lao. Nó chỉ ở đó, như một khoảng trống rất trong, để mọi bản chất chuẩn bị hiển lộ. Và nếu có điều gì sắp xảy ra trong khoảnh khắc mặt trời lên, thì đó không phải là sự xuất hiện của ánh sáng, mà là sự rõ ràng đến rất khẽ của những gì vốn đã ở sẵn trong lòng người.
Và rồi, cô xuất hiện nhưng không phải theo cách khiến tim tôi giật mình. Cũng không có bất ngờ, cũng không có sự sắp đặt rõ ràng. Chỉ là khi tôi quay sang, cô đã ở đó. Cô đứng cách tôi một khoảng vừa đủ, khi bầu trời phía đông vừa nhạt dần sắc xám. Như thể, chúng tôi cùng được đặt vào buổi sáng ấy bởi cùng một nhịp duyên.
Cô vẫn đứng đó một hồi mà không có tiếng gọi, không có dấu hiệu báo trước. Tôi không quay đầu vì nghe thấy bước chân quen, cũng không tìm cô giữa dòng người thưa thớt đang dần tụ lại bên hồ. Chỉ là, trong khoảnh khắc tôi chuyển ánh nhìn khỏi mặt nước, cô đã ở đó. Cô đứng cách tôi một khoảng vừa đủ, khong gần để chạm, không xa để lạc.
Sự có mặt của cô không làm tôi ngạc nhiên. Nó đến tự nhiên đến mức tôi nhận ra mình đã sẵn sàng cho điều ấy từ trước, dù chưa từng gọi tên nó trong suy nghĩ mà không có sự sắp đặt về giờ giấc, không hứa gặp. Nhưng như thể, cả hai đều biết rằng nếu bình minh đến, thì duyên cũng sẽ tìm được đường của nó.
Cô đứng yên, dáng thẳng, hai tay đặt nhẹ trước người. Ánh sáng sớm lướt qua gương mặt cô rất khẽ, không đủ để làm nổi bật đường nét, chỉ đủ để giữ lại một cảm giác quen. Tôi nhìn cô, không lâu hơn mức cần thiết, nhưng cũng không vội rời đi. Trong ánh nhìn ấy không có câu hỏi, cũng không có sự dò xét. Mà đó chỉ là một sự xác nhận đầy im lặng: em ở đây.
Giữa chúng tôi, không khí lặng và trong. Chúng tôi không hỏi nhau vì sao lại gặp nhau. Cũng không ai hỏi nhau đã nghĩ gì trong những ngày không có nhau. Không ai nhắc lại những ngày đã đi qua, những điều chưa kịp nói, hay những khoảng lặng từng khiến tim nặng hơn. Những câu hỏi ấy, nếu được thốt ra, sẽ trở nên dư thừa. Giữa Angkor Wat trước bình minh, những câu hỏi ấy trở nên thừa thãi. Có những cuộc gặp không cần lời xác nhận mà chúng tự đứng vững bằng sự hiện diện.
Ánh sáng bắt đầu thay đổi rất chậm. Lúc này, một vệt vàng nhạt xuất hiện phía sau tháp chính, len qua những đường viền đá cổ. Mặt nước trước mặt khẽ rung lên, không phải vì gió, mà vì ánh sáng đang chạm xuống. Những khối đá xám dần chuyển sang sắc ấm, như thể Angkor đang thức dậy không bằng tiếng động, mà bằng sự chuyển màu của chính mình.
Cô nhìn Angkor Wat, rồi nhìn mặt hồ đang bắt đầu ánh lên sắc hồng rất nhạt. Tôi đứng cạnh, đủ gần để cảm nhận nhịp thở của cô hòa vào không khí buổi sớm, nhưng không đủ gần để phá vỡ khoảng riêng mà cả hai cùng giữ. Chúng tôi đứng song song, như hai đường thẳng không cần cắt nhau để biết mình đang cùng hướng.
Tôi nhìn bình minh ấy mà không thấy mình đang đứng trước một khởi đầu. Tôi chỉ thấy mình đang đứng giữa một sự thật rất rõ: ánh sáng không xóa đi bóng tối. Nó chỉ làm lộ ra những gì vốn đã ở đó. Cô vẫn đứng cạnh tôi mà gần hơn trước một chút mà không chạm. Nhưng dù sao cũng đủ gần để tôi cảm nhận được hơi thở của cô trong buổi sáng còn mỏng.
Trong khoảnh khắc ấy, một điều rất rõ ràng và rất yên cho thấy duyên, khi đủ sâu, không cần lời mời. Nó không cần được gọi tên, không cần được giải thích. Nó chỉ đến đúng lúc, đúng chỗ, rồi đứng yên đó đủ lâu để người ta nhận ra nhau và đủ lặng để không làm xáo trộn điều gì đang cần được giữ nguyên.
Mặt trời bắt đầu nhô lên sau tháp chính của Angkor Wat rất chậm. Như thể, chính ánh sáng cũng không muốn phá vỡ sự tĩnh lặng đang bao trùm nơi này. Không có khoảnh khắc bùng nổ. Chỉ là một đường sáng mảnh xuất hiện ở rìa trời, rồi lan ra từng chút một, đủ kiên nhẫn để chạm vào đá, nước và không gian giữa hai con người đang đứng yên.
Mặt hồ phía trước đền không gợn sóng. Ánh sáng đầu ngày trượt nhẹ trên bề mặt phẳng lặng ấy, kéo theo một dải màu ấm vừa đủ để chiếu rõ những đường nét vốn đã hiện diện từ hàng trăm năm trước. Những khối đá cổ không còn giữ màu xám lạnh của đêm. Chúng chuyển dần sang sắc vàng nhạt, không rực rỡ, không phô trương, mà trầm và sâu, như một sự thừa nhận lặng lẽ của thời gian khi được ánh sáng gọi tên.
Tôi nhìn Angkor Wat trong khoảnh khắc đẹp đẽ ấy và chợt hiểu ra: ánh sáng không đến để xóa đi bóng tối. Nó không phủ nhận những vùng tối còn sót lại giữa các trụ đá, trong các lối hành lang sâu hun hút. Nó chỉ làm rõ hơn những gì vốn đã ở đó từ những đường nét, những khoảng rỗng, những vết nứt mà thời gian để lại như một phần tất yếu của tồn tại.
Bên cạnh tôi, cô vẫn đứng yên. Ánh sáng chạm vào mái tóc cô trước, rồi trượt xuống vai rất khẽ. Tôi không nhìn cô lâu, nhưng tôi cảm nhận được sự thay đổi trong không khí giữa chúng tôi. Đó không phải vì ánh sáng làm mọi thứ khác đi, mà vì nó khiến tôi nhìn rõ hơn điều mình đã biết từ trước. Cảm xúc ấy không hề tăng lên, mà nó chỉ trở nên minh bạch.
Trong khoảnh khắc bình minh ấy, tôi nhận ra sự thức tỉnh không đến từ việc hiểu thêm điều gì mới. Nó đến từ việc thấy rõ hơn bản chất của những điều đã có. Tôi không cần đặt câu hỏi cho mối duyên này. Tôi cũng không cần tìm một câu trả lời cho tương lai. Ánh sáng đã làm phần việc của nó: soi tỏ rằng tình cảm này, cũng như Angkor Wat trước mặt, không cần được sở hữu để tồn tại mà chỉ cần được nhìn thẳng, được thừa nhận là đã đủ đầy.
Bình minh lên rất đều mà không có sự thúc giục, cũng không chờ đợi. Và trong sự lên cao chậm rãi ấy, tôi đứng yên, lòng mình cũng sáng dần, không phải vì mọi bóng tối đã tan, mà vì tôi đã đủ tỉnh để nhìn thấy chúng mà không còn sợ hãi.
Chúng tôi đứng rất gần nhau đến mức tôi có thể cảm nhận được hơi thở của cô hòa vào nhịp thở của chính mình. Không ai bước thêm một bước, cũng không ai lùi lại. Khoảng cách giữa hai người lúc ấy không còn được đo bằng không gian, mà bằng sự tỉnh táo rất mỏng của cảm xúc đang dâng lên nhưng chưa vượt ngưỡng.
Tôi quay sang nhưng không phải để tìm kiếm. Đó chỉ là ánh nhìn tự tìm thấy ánh nhìn. Khoảng cách giữa chúng tôi lúc ấy ngắn đến mức một bước nhỏ cũng đủ để chạm. Nhưng tôi không vội. Tôi nghiêng người xuống rất chậm. Không phải vì tôi do dự, mà vì tôi muốn chắc rằng từng chuyển động của mình đều được đặt trong sự tôn trọng trọn vẹn mà không có lời báo trước, cũng không cần một tín hiệu nào. Khoảnh khắc ấy đến tự nhiên như ánh sáng vừa chạm vào mặt nước lúc bình mình mà không gọi tên, nhưng không thể nhầm lẫn. Như thể, tôi đang hỏi bằng toàn bộ sự tỉnh táo của mình, chứ không bằng sự thúc đẩy của cảm xúc.
Một nụ hôn đầu tiên đến rất nhẹ, ngắn, không quá tham lam, không vồ vập, cũng không đòi hỏi. Môi tôi chạm vào môi cô như một lời xác nhận thầm thì, rồi dừng lại ngay khi cảm nhận được sự ngại ngùng rất rõ trong hơi thở của cô. Cô không tránh né hoàn toàn. Nhưng cũng không tiến thêm. Dường như có một khaongr dừng rất rõ như một hơi thở được giữ lại, như một bước chân chưa thể đặt xuống. Đó không phải sự từ chối. Mà là một khoảng dừng chứa điều gì đó chưa thể nói hết bằng hành động. Trong khoảnh khắc ấy, đó không phải là sự từ chối, cũng không phải vì cô chưa sẵn sáng. Mà là vì có những điều, dù đã ở rất gần, vẫn chưa thể nói hết bằng một nụ hôn.
Tôi lùi lại một chút, không phải vì hụt hẫng, mà vì có những khoảnh khắc, nếu đi thêm, sẽ làm vỡ điều đang rất mong manh. Tôi dừng lại ngay, không phải là vì tôi sợ phá vỡ khoảnh khắc, mà vì tôi nhận ra ranh giới đang hiện ra rất rõ. Và với tôi, ranh giới ấy không phải là điều cần vượt qua, mà là điều cần được giữ gìn. Có những lúc, sự trưởng thành của một người đàn ông không nằm ở việc tiến xa đến đâu, mà ở việc biết dừng đúng lúc, khi trái tim đã chạm đủ sâu.
Chúng tôi không nói gì thêm, không cần giải thích. Nụ hôn ấy không để lại dư âm ồn ào. Nó ở đó lặng lẽ, như một dấu chấm rất nhỏ nhưng tròn trịa cho một khoảnh khắc đã đủ đầy. Và trong sự im lặng ấy, tôi biết mình không mất đi điều gì. Trái lại, tôi vừa giữ được một điều rất quý, sự nguyên vẹn của cảm xúc và sự tôn trọng dành cho người con gái đang đứng trước mặt mình.
Và rồi, tôi đưa cho cô lá thư trong túi áo khoác. Lá thư ấy đã ở đó từ trước khi tôi đến Angkor Wat, được gấp gọn, không vì do dự mà vì có những điều chỉ nên được đặt xuống khi mọi thứ đã đủ yên.
Tôi không giả thích dài. Tôi cũng không nói rằng mình đã viết nó từ khi nào. Tôi chỉ đặt nó vào tay cô, bằng hai tay chậm rãi, như đặt xuống một điều đã được nghĩ rất lâu. Cô nhìn tôi, rồi nhìn lá thư, ánh mắt thoáng ngạc nhiên nhưng không bối rối. Như thể, cô đã cảm nhận được rằng những điều tôi không nói bằng lời đã tìm được chỗ trú ngụ trong chữ viết. Trên dòng đầu tiên, tôi đã viết bằng tiếng Khmer:
សួស្តី អ្នកស្រី ដែលខ្ញុំបានជួបតែម្តងក្នុងជីវិត។ (dịch nghĩa tiếng Việt: Chào em, người mà tôi chỉ gặp một lần trong đời.)
Cô sững người một lúc, nhưng cô chưa nói gì thêm. Và rồi, cô vẫn tiếp tục đọc lá thư ấy. Như thể, nếu ngắt quãng thì không thể biết được câu trả lời cuối cùng.
នៅពេលខ្ញុំសរសេរអក្សរទាំងនេះ ខ្ញុំមិនសុំអ្វីពីអ្នកទេ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ឲ្យអ្នកដឹងថា ការបានឈរនៅក្បែរអ្នក គឺជាពេលវេលាមួយដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំរស់យ៉ាងពិតប្រាកដជាងមុន។
ខ្ញុំមិនអាចនិយាយថា ខ្ញុំយល់អ្នកទាំងស្រុងបានទេ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំយល់អារម្មណ៍នៃភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់អ្នក យល់ពីការស្ទាក់ស្ទើរដែលអ្នកមិនបាននិយាយ និងយល់ថា មានរឿងខ្លះដែលមិនអាចដោះស្រាយដោយពាក្យសម្ដី ឬដោយការចង់បានតែប៉ុណ្ណោះ។
នៅក្បែរអ្នក ខ្ញុំមិនចង់ក្លាយជាមនុស្សល្អជាងខ្លួនឯង ក៏មិនចង់សន្យាអ្វីដែលខ្ញុំមិនប្រាកដថាអាចរក្សាបាន។ ខ្ញុំគ្រាន់តែជាមនុស្សប្រុសម្នាក់ ដែលបានរៀនស្គាល់ការស្រឡាញ់ ដោយមិនចង់កាន់កាប់
ដោយមិនចង់បង្ខំ និងដោយមិនចង់បំផ្លាញអ្វីដែលស្អាត។
បើថ្ងៃណាមួយ អ្នកនឹកឃើញអំពីខ្ញុំ សូមកុំគិតថា វាជារឿងដែលមិនបានបញ្ចប់។ សូមគិតថា វាជាពេលវេលាមួយ ដែលបានកើតឡើងត្រឹមត្រូវ ក្នុងជីវិតមនុស្សពីរនាក់ ហើយបានបំពេញតួនាទីរបស់វាដោយភាពស្ងៀមស្ងាត់ និងគោរព។
ខ្ញុំមិនដឹងថា អ្នកនឹងអានអក្សរទាំងនេះនៅពេលណា ឬនៅកន្លែងណា ប៉ុន្តែខ្ញុំសង្ឃឹមថា
នៅពេលអ្នកអានវា អ្នកនឹងមិនមានអារម្មណ៍ថាត្រូវរក្សាអ្វីមួយ គ្រាន់តែទទួលយកវា ដូចជាពន្លឺព្រឹកមួយនៅអង្គរវត្ត ដែលមិនសុំអ្វីពីអ្នក តែប៉ះបេះដូងដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់។
សេចក្តីស្រឡាញ់គឺដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យ មិនអាចកាន់បាន តែអាចទទួលបាន។
(dịch nghĩa tiếng Việt:
Khi viết những dòng này, tôi không xin em điều gì. Tôi chỉ muốn em biết rằng: được đứng bên cạnh em là một khoảng thời gian khiến tôi sống thật hơn với chính mình. Tôi không thể nói rằng tôi hiểu em trọn vẹn. Nhưng tôi hiểu sự im lặng của em, hiểu những điều em còn ngập ngừng chưa nói ra, và hiểu rằng có những điều không thể giải quyết bằng lời nói hay chỉ bằng mong muốn. Khi ở bên em, tôi không muốn trở thành một người tốt hơn bản thân mình, cũng không muốn hứa hẹn những điều tôi không chắc có thể giữ trọn. Tôi chỉ là một người đàn ông, đã học cách yêu mà không chiếm hữu, không ép buộc, và không làm tổn thương những gì vốn đẹp.
Nếu một ngày nào đó em nhớ đến tôi, xin đừng nghĩ đó là một điều dang dở. Hãy nghĩ rằng đó là một khoảng thời gian đã đến đúng lúc, trong cuộc đời của hai con người, và đã hoàn thành vai trò của nó bằng sự lặng lẽ và tôn trọng.
Tôi không biết em sẽ đọc những dòng này vào lúc nào, hay ở nơi đâu, nhưng tôi mong rằng khi em đọc, em sẽ không cảm thấy mình cần phải giữ lấy điều gì. Chỉ cần đón nhận nó, như ánh bình minh ở Angkor Wat, không đòi hỏi, không níu kéo, chỉ chạm vào lòng người bằng sự yên tĩnh.
Tình yêu như ánh mặt trời không thể nắm giữ, chỉ có thể đón nhận.)
Tôi vẫn đứng im khi cô đọc mà không nhìn phản ứng, không chờ một câu trả lời. Bởi lá thư ấy không được viết để kéo cô ở lại, cũng không phải để giữ một điều vốn không thuộc về tôi. Nó chỉ là cách tôi đặt tình cảm của mình xuống đúng chỗ bằng sự thẳng thắn và tôn trọng mà tôi có thể dành cho một người con gái đã bước vào đời mình như một duyên lành.
Trong lá thư ấy, tôi không nói rằng tôi muốn ở lại. Cũng không nói rằng tôi sẽ chờ. Tôi chỉ viết rằng, việc được đứng cạnh cô trong những buổi sáng ở Angkor là một duyên lành mà tôi không có ý định chiếm giữ. Rằng tình cảm ấy không thuộc về tôi, nhưng đã khiến tôi sống sâu hơn, lắng hơn, và thật hơn trong chính mình.
Tôi viết về cách mình học yêu khi ở bên cô: không chiếm hữu, không ép buộc, không làm tổn thương những gì vốn đẹp. Tôi viết như một người đàn ông không cần chứng minh điều gì, chỉ muốn giữ cho tình cảm ấy được nguyên vẹn, ngay cả khi nó không đi tiếp. Bởi có những tình cảm không cần kéo dài để trở nên vĩnh viễn. Mà chúng tồn tại đủ sâu chỉ bằng việc đã từng hiện diện đúng cách.
Cô đọc rất chậm. Ánh sáng bình minh chạm lên gương mặt cô, làm rõ từng đường nét, không làm nổi bật, chỉ làm rõ. Khi cô ngẩng lên, tôi không thấy trong mắt cô sự bối rối. Chỉ có một sự yên lặng rất sâu, như thể cô đang đặt điều vừa đọc vào một nơi rất kín trong lòng. Khi cô đọc đến những dòng cuối, gió sáng lướt qua mặt hoog, làm mặt nước khẽ rung. Angkor Wat phía trước bắt đầu đổi màu, từ xám sang vàng nhạt. Ở cuối thư, tôi viết một câu mà tôi đã chọn rất lâu:
សេចក្តីស្រឡាញ់គឺដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យ មិនអាចកាន់បាន តែអាចទទួលបាន។ (dịch nghĩa tiếng Việt: Tình yêu như ánh mặt trời không thể nắm giữ, chỉ có thể đón nhận.)
Và rồi, cô gấp lá thư lại. Tôi không nói gì sau đó bởi lá thư đã nói đủ. Tôi chỉ đứng đó cùng cô trong khoảnh khắc mà tình cảm không còn cần được chứng minh bằng hành động hay lời hứa. Mà điều ấy chỉ cần được đặt xuống đúng lúc, đúng nơi như ánh bình minh trên Angkor Wat mà không thuộc về ai, nhưng đủ sáng để mỗi người nhận lấy theo cách của riêng mình.
Dưới ánh bình minh vừa kịp lan tràn trên mặt hồ trước Angkor Wat, tôi đứng yên rất lâu sau khi lá thư đã rời khỏi tay mình. Không còn điều gì cần nói thêm, cũng không còn cảm xúc nào cần đẩy lên cao hơn. Mọi thứ lúc ấy lắng lại, không trống rỗng, mà đủ đầy theo một cách rất khác.
Mọi cuộc gặp trong đời này đều có nguyên nhân của nó. Cuộc gặp ấy hông phải để chiếm lấy nhau, cũng không phải để ở lại mãi mãi. Có những con người bước vào đời ta chỉ để mở ra một tầng sâu mà trước đó ta chưa từng chạm tới. Và khi tầng sâu ấy đã được đánh thức, họ có thể rời đi nhẹ nhàng, như cách họ đã đến.
Giữa Angkor Wat, tôi không còn hỏi vì sao chúng tôi gặp nhau, cũng không cần biết vì sao chúng tôi không thể đi cùng nhau lâu hơn. Những câu hỏi ấy, nếu cố giữ lại, chỉ làm tâm trí nặng thêm. Còn khi buông xuống, tôi thấy mọi thứ trở nên rõ ràng đến lạ. Trên đời này, không có gì là ngẫu nhiên, nhưng cũng không có gì thuộc về sở hữu. Mọi điều chỉ đi ngang qua đời ta đúng lúc, để dạy ta cách nhìn, cách yêu, và cách đứng vững khi phải để một điều gì đó rời khỏi tay mình.
Tôi yêu cô không phải vì cô thuộc về tôi. Tôi yêu vì khoảnh khắc được đứng cạnh cô đã làm tôi trở nên hiện diện hơn với chính mình. Và chính vì vậy, tôi không cần giữ lại hình hài của tình yêu ấy. Có những tình cảm, khi đủ thật, không cần phải níu kéo để chứng minh giá trị của nó. Chúng tồn tại bền bỉ nhất khi được đặt xuống bằng sự hiểu và tôn trọng.
Ánh sáng lúc này đã phủ đều lên những phiến đá cổ. Angkor Wat không còn ở trạng thái mờ ảo của bình minh, cũng chưa hoàn toàn bước vào ban ngày. Khoảnh khắc giao thoa ấy khiến tôi hiểu ra rằng giác ngộ không phải là một đỉnh cao rực rỡ của cảm xúc, mà là sự yên ổn khi mọi thứ đứng đúng chỗ của nó. Yêu không còn là mong muốn giữ lại, mà là khả năng đón nhận trọn vẹn rồi để đi, không làm tổn thương ai, kể cả chính mình. Tôi mang theo hình ảnh cô trong lòng, nhưng không đặt cô ở phía trước con đường. Tôi để tình cảm ấy ở lại như một nền sáng ấm, không chiếu thẳng vào mắt, không dẫn đường, nhưng luôn hiện diện. Đó là cách tôi giữ tình yêu mà không biến nó thành gánh nặng cho tương lai.
Giữa không gian tĩnh lặng của Angkor Wat ấy, tôi mới khép lại mọi ý niệm về được – mất. Lúc này, trong tâm trí chỉ còn lại một sự hiểu rất yên: yêu không phải để giữ, mà để sống trọn vẹn trong khoảnh khắc nó hiện diện. Và khi khoảnh khắc ấy qua đi, điều còn lại không phải là tiếc nuối, mà là sự trưởng thành của một người đàn ông đã biết đặt tình yêu vào đúng vị trí của nó trong đời mình.
Ở đó, dưới ánh sáng đã hoàn toàn tỉnh thức, tôi đứng yên, không cần thêm một bước tiến hay một lời hứa. Bởi mọi thứ đã đủ. Và chính trong sự đủ đầy không ồn ào ấy, tôi biết mình đã đi đến điểm an tĩnh nhất của hành trình yêu. Đó là nơi tình cảm không còn cần được giữ lại, mà được thấu hiểu và buông xuống bằng tất cả sự vững vàng của một người đàn ông trưởng thành.
Mặt trời lúc này đã lên hẳn. Angkor Wat không còn ở trong khoảng mờ của buổi sớm. Du khách bắt đầu xuất hiện nhiều hơn. Tiếng bước chân, tiếng thì thầm cùng với tiếng máy ảnh vang lên rải rác. Thế giới trở lại nhịp quen thuộc của nó, như thể không hề biết rằng vừa có một khoảnh khắc rất riêng đã diễn ra. Ánh sáng lúc này không còn do dự, không còn ngập ngừng như buổi sớm. Nó phủ đều, rõ ràng, làm lộ ra mọi đường nét đã ở đó từ rất lâu. Mặt hồ trước đền không còn phẳng lặng tuyệt đối; những gợn sóng nhỏ xuất hiện khi du khách bắt đầu đông dần.
Tôi đứng giữa dòng người ấy mà không thấy mình bị cuốn đi. Cô ở đâu đó trong khuôn viên rộng lớn này, hoặc có thể đã rời đi. Điều ấy không còn khiến tôi bận lòng. Chúng tôi không cần đứng cạnh nhau nữa để xác minh bất cứ điều gì. Duyên, khi đã được nhận ra, không cần thêm một cử chỉ gần gũi nào để chứng minh về sự tồn tại của nó nữa.
Chúng tôi không cần thiết phải đứng cạnh nhau nữa. Tôi nhìn Angkor Wat lần cuối trong buổi sáng ấy, không phải để ghi nhớ thêm. Tôi chỉ đứng đó, đủ lâu để hiểu ra một điều rất yên: không phải mọi điều đến trong đời đều để ở lại. Có những cuộc gặp gỡ chỉ cần được nhận ra là đã đủ trọn.
Trong tôi không có nỗi buồn, cũng không có tiếc nuối theo cách người ta thường gọi tên khi một điều đẹp đẽ khép lại. Cảm xúc còn lại là một khoảng lặng sáng trong, nơi lòng không mong cầu thêm, không tìm cách níu giữ, cũng không cần đẩy mình đi xa hơn thực tại đang đứng. Tôi quay đi, không nhanh, cũng không chậm. Tôi không mang theo tiếc nuối, cũng không mang theo lời hứa. Tôi cảm thấy mình đủ đầy theo một cách rất tĩnh.
Angkor Wat lúc này không còn là biểu tượng của huyền thoại hay lịch sử. Nó chỉ là nơi tôi đã đi qua đúng lúc, đúng tâm thế. Giữa bình minh Angkor Wat, tôi đạt đến một sự an tĩnh mà trước đây mình chưa từng có. Không phải vì tôi đã buông bỏ. Mà vì tôi đã hiểu: mọi gặp gỡ đều là duyên. Và khi đã là duyên, điều quan trọng không phải là giữ được bao lâu, mà là đã đón nhận nó bằng tất cả sự tỉnh táo và chân thành của mình.
Giữa Angkor Wat khi bình minh đã trọn, không phải mọi điều đến trong đời đều ở lại. Bởi có những duyên chỉ cần được nhận ra là đã đủ. Ánh sáng tiếp tục lan ra khắp không gian. Còn tôi … vẫn bước tiếp. Nhưng không phải để tìm một điều thay thế, mà để sống tiếp đời sống của mình, với sự thức tỉnh rất nhẹ nhưng rất sâu, như ánh bình minh vừa kịp chạm vào Angkor rồi lặng lẽ lan đi.