Chương IV, Angkor trong nắng lửa

Khi tình yêu chạm vào vô thường mà không sợ tan 

Angkor hiện ra vào một buổi sáng rất sớm, khi mặt trời còn đứng thấp và ánh sáng chưa kịp trở nên gắt gao. Không khí còn giữ lại chút mát của đêm, mỏng và trong. Những khối đá cổ nằm yên dưới lớp sương nhạt, rêu phong thẫm lại, như vừa được đánh thức sau một giấc ngủ dài hàng trăm năm.

Bầu trời phía trên cao và rộng, chưa có màu xanh chói. Ánh sáng buổi sớm rơi nghiêng, chạm nhẹ vào những bức tường đá, làm lộ ra từng đường vân, từng vết nứt sâu và thẳng. Mọi thứ hiện ra rõ ràng, nhưng không phô bày. Như thể, Angkor chỉ mở cửa vừa đủ cho những ai đến sớm và đủ tĩnh.

Du khách vẫn có, nhưng thưa. Những bước chân vang lên rất khẽ, rồi tan vào không gian rộng. Giữa những chuyển động còn đang thức dậy ấy, tôi vẫn mong chờ thời gian ấy để được đến bên cô, nhưng không theo cách lãng mạn viển vông. Không tách khỏi dòng người, nhưng cũng không bị cuốn theo. Chỉ là mỗi bước chân đều có chỗ đặt của nó.

Sáng hôm sau, tôi gặp lại cô ở rặng cây thốt nốt cao chót vót hướng về phía Angkor Wat. Và rồi, chúng tôi đến Angkor vào một buổi sáng nắng đã lên rất cao. Không phải thứ nắng dịu để người ta thong thả ngắm nhìn, mà là nắng đứng thẳng, không né tránh, phủ xuống những khối đá cổ một ánh sáng gần như không khoan nhượng. Đền đài hiện ra không như những gì tôi từng thấy trong sách vở. Chúng không mời gọi. Mà chúng vẫn đứng đó một cách im lặng và vững vàng. Như thể, chúng chưa từng cần đến ánh nhìn của con người để tồn tại.

Giữa những bức tường đá rêu phong, tôi không có cảm giác mình đang bước vào một di tích. Tôi chỉ thấy mình đang bước vào một không gian đã quen với việc chứng kiến mọi điều sẽ đến rồi đi. Vẻ đẹp của Angkor không khiến người ta choáng ngợp. Thay vào đó, nó khiến người ta đứng thẳng hơn, chậm lại hơn và tự nhiên bỏ bớt những ý nghĩ thừa.

Chúng tôi đi cạnh nhau, không cần phải nói nhiều. Không ai trong số chúng tôi muốn nắm tay. Khoảng cách giữa hai người vừa đủ để nghe tiếng bước chân của nhau trên nền đá đã nhẵn qua bao thế kỷ. Cô dừng lại khi muốn nhìn lâu hơn một bức phù điêu. Tôi không thúc. Khi tôi chậm lại, cô cũng không bước nhanh hơn. Mỗi người giữ nhịp của mình, nhưng hai nhịp ấy không lệch nhau.

Ánh sáng buổi sớm chiếu lên gương mặt cô, dịu và thật. Không làm nổi bật, chỉ làm rõ. Tôi nhìn thấy sự tỉnh táo rất yên trong dáng đi của cô, một sự hiện diện không cần vội vàng để bắt đầu ngày mới. Và tôi nhận ra, ở khoảnh khắc này, Angkor không còn là một di tích để ngắm nhìn. Mà nó trở thành một không gian chung.

Chúng tôi bước đi song song trên những phiến đá đã mòn theo dấu chân của rất nhiều thế hệ. Không ai chủ động tiến lên trước, cũng không ai phải lùi lại phía sau. Khoảng cách giữa chúng tôi vừa đủ để nghe rõ tiếng bước chân của nhau, vừa đủ để cảm nhận nhịp thở đang cùng chảy trong một không gian chung, nhưng không đủ gần để phá vỡ sự riêng tư cần thiết.

Tôi không đưa tay ra. Cô cũng không tìm một điểm tựa. Giữa chúng tôi không có khoảng trống của sự dè dặt, mà là khoảng lặng của những người hiểu rằng sự gần gũi không nhất thiết phải bắt đầu bằng sự tiếp xúc. Bởi có những kết nối chỉ cần hiện diện đúng cách đã đủ để cảm nhận.

Có lúc, tôi dừng lại trước một mảng tường đá, nơi rêu phong bám dày hơn, những đường chạm khắc đã nhoà theo thời gian. Cô chậm bước theo mà không hỏi lý do. Cô chỉ đứng cạnh, cùng nhìn. Như thể, sự dừng lại ấy là điều tự nhiên, không cần được giải thích. Rồi có những lúc cô dừng lại rất lâu trước một cánh cửa đá mở ra khoảng tối sâu bên trong. Tôi mặc cho thời gian trôi chạm theo ánh nhìn của cô, như một sự tôn trọng rất lặng.

Chúng tôi không cần phải thống nhất về tốc độ. Không cần phải cùng bước đúng một nhịp. Mỗi người vẫn giữ nhịp riêng của mình, nhưng kỳ lạ là không ai bị bỏ lại phía sau. Sự hoà hợp đến không phải từ việc điều chỉnh nhau, mà từ việc để cho nhịp của người kia được tồn tại trọn vẹn.

Ở Angkor, giữa buổi sáng còn rất sớm, tôi nhận ra một điều rõ ràng và yên tĩnh. Có những mối gần gũi không cần chạm để trở nên thật. Cũng không cần phải nắm tay người kia để biết mình đang đi cùng. Mà chỉ cần đủ tỉnh táo để không làm gián đoạn nhịp của người bên cạnh. Và tôi hiểu, đó là nơi mỗi người vẫn là chính mình, nhưng không còn lạc nhịp khi đi cạnh nhau.

Tại những khối đá đã chứng kiến bao thịnh suy, tôi không thấy mình lạc lõng. Tôi chỉ thấy mọi thứ đang ở đúng vị trí của nó. Và trong sự yên tĩnh rất sớm của buổi sáng Angkor, tôi biết mình đang đứng đúng chỗ để cảm nhận. Không có sự ồn ào, cũng không phô bày, nhưng đủ sâu để tình cảm bắt đầu có hình hài.

Nắng đổ xuống rất gắt. Hơi nóng từ đá hắt lên khiến không khí dường như đặc lại. Tôi nhìn thấy mồ hôi lấm tấm trên trán cô, ánh lên dưới ánh mặt trời. Nhưng cô không than phiền. Cô chỉ điều chỉnh nhịp thở, chậm hơn, sâu hơn, như thể đã quen với việc để cơ thể tự thích nghi thay vì chống lại.

Chúng tôi dừng lại trước một hành lang dài. Gió gần như không có. Mọi chuyển động dường như trở nên tiết kiệm, chậm rãi hơn. Hơi thở tự điều chỉnh, sâu hơn, đều hơn. Như thể, mỗi người đang lắng nghe chính mình rõ hơn trong chính cái nắng gắt ấy.

Cao trào ấy không đến bằng hành động. Không có cái ôm nào để trấn an. Cũng không có nụ hôn nào để đẩy cảm xúc đi xa hơn. Và cũng không có lời thổ lộ nào cần được nói ra. Tất cả những điều đó, nếu xảy ra, có lẽ sẽ rất dễ dàng. Nhưng chính vì dễ, nên chúng tôi không ai lựa chọn.

Mà chính cao trào ấy nằm ở một ánh nhìn giữ lại lâu hơn bình thường. Điều ấy không có sự dò hỏi. Mà chỉ là nhìn đủ sâu để thấy sự hiện diện của nhau trong cùng một khoảnh khắc rất thật. Ánh nhìn ấy không kéo tôi về phía cô, mà giữ tôi đứng yên đúng chỗ, với tất cả sự tỉnh táo của một người đàn ông hiểu mình đang cảm nghĩ thế nào.

Có một câu nói đã được bắt đầu, rồi dừng lại giữa chừng. Không phải vì thiếu từ ngữ, mà vì nhận ra: nếu nói tiếp, cảm xúc sẽ bị đặt vào khuôn, trong khi nó đang cần được thở tự do. Sự dừng lại ấy không tạo ra khoảng trống khó chịu. Ngược lại, nó mở ra một khoảng im lặng đủ sâu để không cần bất kỳ lới tiếp nối nào.

Chúng tôi đứng trong im lặng mà không có sự né tránh, cũng không tìm cách phá vỡ. Im lặng ấy không phải sự lúng túng, mà là một sự đồng thuận không lời: cả hai đều biết mình đang ở rất gần một ranh giới. Và cả hai đều đủ chín chắn để không bước qua khi chưa đến lúc.

Tôi biết, nếu lúc đó tôi chạm vào cô, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn. Một cử chỉ nhỏ cũng đủ để hợp thức hoá cảm xúc đang lên cao. Nhưng tôi cũng biết rất rõ: có những khoảnh khắc, giữ nguyên khoảng cách lại là cách yêu sâu nhất mà không phải vì sợ hãi, mà vì tôn trọng. Cũng không phải vì thiếu dũng khí, mà vì đủ bản lĩnh để chờ.

Giữa nắng lửa Angkor ấy, tôi không cảm thấy mình đang kìm hãm. Tôi cảm thấy mình đang lựa chọn. Và lựa chọn ấy khiến cảm xúc không bùng nổ thành ngọn lửa, mà lắng xuống thành than hồng – âm ỉ, bền bỉ và đủ sức ở lại rất lâu trong lòng một người đàn ông đã học cách yêu bằng sự tỉnh táo.

Nhìn ra xung quanh, những cột đá xếp hàng, thẳng và đều, dẫn ánh nhìn vào một khoảng tối mát hơn phía trong. Bất giác, cô đứng yên rất lâu, nhìn những khối đá chồng lên nhau như thể đang tựa vào nhau mà đứng vững. Cô nói bằng tiếng Việt lơ lớ mà giọng nhẹ, không cao hơn tiếng gió:

– Ở đây, … không có gì tồn tại một mình.

Tôi không hỏi thêm. Tôi nhìn theo ánh mắt cô. Những viên đá không hoàn hảo, mỗi viên mang một vết nứt riêng, một dấu ấn thời gian riêng. Nhưng chính vì thế mà chúng cần nhau để đứng được đến hôm nay. Và rồi, tôi nói rất khẽ:

– Điều ấy … cũng giống như con người vậy.

Cô không quay sang nhìn tôi ngay. Cô chỉ mỉm cười, một nụ cười rất nhẹ. Như thể, câu trả lời ấy không cần được xác nhận thêm. Giữa Angkor, khái niệm về duyên sinh không cần được giảng giải. Nó hiện ra trong từng khối đá, từng bóng râm và từng bước chân đang đặt xuống rồi nhấc lên.

Nắng càng lúc càng gắt, chúng tôi vẫn tiếp tục đi. Không gian mở rộng, bầu trời cao và xanh đến mức gần như trống rỗng. Tôi cảm nhận rất rõ sự hiện diện của cô bên cạnh mình, nhưng không theo cách khiến người ta muốn kéo lại gần hơn. Đó là một cảm giác đủ đầy. Như thể, không cần thêm bất cứ điều gì để khoảnh khắc này trở nên trọn.

Có lúc, ánh nhìn của chúng tôi chạm nhau rất nhanh, rồi rời đi. Ánh nhìn ấy không thể hiện sự bối rối, cũng không dò hỏi. Chỉ là một sự xác nhận lặng lẽ rằng cả hai đều đang ở đó, cùng một không gian, cùng một nhịp thở.

Giữa Angkor, khi những khối đá cổ đứng im trong nắng như những nhân chứng lặng lẽ của thời gian, tôi nhận ra rung động trong mình đã đi rất xa. Đó không còn là cảm giác mong chờ đầy mơ hồ, cũng không còn là sự tò mò dịu nhẹ của những ngày đầu. Tôi biết rõ mình đang yêu. Sự rõ ràng ấy không làm tôi chao đảo, mà ngược lại, nó khiến tôi đứng vững hơn trong chính mình.

Nắng lửa Angkor không cho phép người ta mơ mộng quá lâu. Nó buộc mọi cảm xúc phải đứng vào hình dạng thật của chúng. Và chính trong cái khắc nghiệt ấy, tôi nhận ra tình cảm của mình đang đi đến một điểm rất sâu. Điều ấy không phải bằng khao khát, cũng không phải bằng ý nghĩ chiếm hữu. Mà bằng một sự hiện diện trọn vẹn đến mức không cần phải chứng minh.

Tình cảm lớn lên, những không kéo tôi rời khỏi vị trí của một người đàn ông trưởng thành. Tôi không thấy nhu cầu phải chiếm hữu, không muốn nắm lấy để khẳng định, cũng không cần đặt ra những lời hứa để trấn an cảm xúc. Những điều ấy, nếu đến quá sớm, sẽ làm tình yêu trở nên nhẹ hơn nó vốn có.

Ở đây, giữa không gian của vô thường và duyên sinh, tình yêu không phải là giữ lại, mà là đủ vững để không làm tổn thương sự tự do của người mình yêu. Tôi không đẩy tương lai về phía trước để hỏi xem chúng tôi sẽ đi đến đâu. Tôi cũng không kéo hiện tại lại để níu giữ cảm xúc đang chín. Tôi để mọi thứ ở đúng chỗ của nó, như cách những ngôi đền đứng đó, không bước ra khỏi dòng thời gian, cũng không muốn bị thời gian cuốn đi.

Có những rung động nếu cố nắm chặt sẽ vỡ. Nhưng nếu đủ vững, chúng sẽ tự tìm được hình dạng lâu bền của mình. Tôi chọn đứng yên trong rung động ấy, không lùi lại, cũng không tiến quá nhanh. Đó không phải là do dự, mà là sự tỉnh táo của một người đàn ông đã học được cách ở lại với cảm xúc mà không để nó điều khiến chính mình. Giữa Angkor, tôi không muốn giữ cô lại Tôi chỉ muốn đứng đủ vững để nếu cô ở đó, tôi xứng đáng với sự hiện diện ấy.

Chúng tôi ngồi xuống bậc đá trong bóng râm. Không ai nói gì một lúc lâu. Tiếng gió đi qua những hành lang đá nghe như một hơi thở dài của thời gian. Tôi chợt nghĩ đến vô thường. Không phải như một khái niệm buồn, mà như một sự thật hiển nhiên đang được đặt ngay trước mắt. Cô nói, vẫn rất khẽ, như thể chỉ nói cho chính mình nghe:

– Không có gì ở đây là mãi mãi.

Tôi gật đầu. Tôi không tìm cách phản bác. Tôi cũng không tìm lời an ủi. Giữa Angkor, việc thừa nhận vô thường không khiến người ta mất mát. Nó khiến người ta thôi đòi hỏi.

Tôi nhìn cô lúc ấy rất lâu. Ánh nắng lọt qua kẽ đá, chạm vào gương mặt cô rồi trượt đi. Có một khoảnh khắc, tôi biết rất rõ rằng mình đang yêu. Nhưng không phải theo cách ồn ào hay cuốn đi. Cũng không phải theo cách vồ vập mà con người ta thường hay làm. Mà theo cách lặng lẽ nhưng không thể phủ nhận.

Tôi cũng biết rất rõ rằng, nếu lúc đó tôi chạm vào cô, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn. Nhưng tôi không làm vậy, không phải vì sợ hãi. Mà vì tôi hiểu: có những khoảnh khắc, giữ nguyên khoảng cách lại là cách duy nhất để không làm vỡ điều đang rất mong manh.

Tình yêu, khi chạm đến vô thường, không cần phải tìm cách bám víu để tồn tại. Nó chỉ cần được sống trọn trong khoảnh khắc đang có.

Chúng tôi rời Angkor khi nắng đã dịu hơn một chút. Những khối đá vẫn đứng đó, không thay đổi. Rêu phong không đổi màu vì bước chân người qua, và Angkor cũng không chậm lại để tiễn ai. Mọi thứ vẫn tiếp diễn theo cách của nó, lặng lẽ và không cần chứng kiến. Chỉ có chúng tôi là đã khác. Không phải vì đã nói ra điều gì. Mà vì đã cùng im lặng đủ lâu để hiểu.

Tôi bước bên cô, khoảng cách không gần hơn lúc đến, cũng không xa đi. Nắng vẫn chiếu xuống, chạm thẳng vào da thịt, khiến mọi chuyển động trở nên chậm và rõ. Không có cảm giác choáng ngợp, cũng không có men say của những xúc cảm bùng lên. Chỉ còn lại một sự lắng sâu rất thật, như một điều đã kịp chạm vào mà không cần gọi tên.

Tôi không hứa hẹn. Cô cũng không hỏi. Không một lời cam kết nào được đặt lên phía trước. Nhưng trong bước chân rời khỏi đền đài ấy, tôi biết tình cảm giữa chúng tôi đã đi qua một ngưỡng rất rõ. Để rồi, chúng tôi hiểu rõ không còn là rung động mơ hồ. Nhưng cũng chưa cần gọi tên.

Angkor không để lại trong tôi một cơn rung động dữ dội. Nó để lại một ý thức rất rõ: những gì có thật đều mong manh. Không phải vì yếu, mà vì chúng tồn tại trong đúng hình dạng của mình mà không cần phòng vệ. Và chính sự mong manh ấy đã đòi hỏi ở người đối diện một sự tỉnh táo hiếm có.

Chỉ là một sự thật đã được đặt đúng chỗ trong lòng: giữa lòng Angkor, tôi đã học được cách yêu mà không cần giữ, không cần hứa, chỉ cần đủ tỉnh để không làm tổn thương khoảnh khắc đang có mà không học từ những khối đá cổ. Nhưng giữa không gian ấy, tình yêu không cần được đẩy lên cao trào để trở nên sâu sắc. Mà nó chỉ cần được giữ đúng chỗ, đủ nhẹ để không làm vỡ, đủ vững để có thể cùng nhau đi tiếp.

Angkor đứng yên trong nắng lửa. Còn chúng tôi, mang theo sự im lặng ấy, bước tiếp. Tình cảm ấy thì không dừng lại. Nó bước sang một giai đoạn khác, nơi sẽ có thử thách, có khoảng cách và có những lựa chọn không thể né tránh. Và tôi bước vào phần tiếp theo ấy với một sự chuẩn bị rất yên: không vội nắm giữ, không sợ mất đi, chỉ đủ tỉnh để đi cùng điều đang lớn lên trong mình.