Chương III, Hương hoa chăm pa và ánh nến

Những ngày ở Vientiane trôi qua với một nhịp chậm đến mức ngay cả chính tôi, một người đàn ông quen với lịch làm việc gấp gáp và guồng quay nghiêm ngặt của nhịp sống vội vã của đô thị cũng không ngờ mình lại có thể thích nghi dễ dàng đến vậy. Buổi chiều nào cũng phủ một màu vàng như mật, mềm đến mức chỉ cần chạm mắt vào cũng thấy lòng mình dịu xuống. Gió từ dòng sông Mekong thổi qua thành phố, mang theo tiếng khèn ngân xa lẩn trong ánh nắng, lúc gần lúc xa. Như thể, đó là một tiếng gọi nhẹ từ đâu đó của xứ Lào hiền lành mà chân chất này. Và giữa những con đường nhỏ, dưới những mái hiên thấp, hương hoa chăm pa cứ thoang thoảng trong làn gió nhẹ. Một thứ hương không đậm, nhưng dai và ngọt như một lời chào khẽ khàng của đất nước này. Hoặc có lẽ, không phải vì tôi thích nghi, mà vì… có điều gì đó đang dịu xuống trong tôi, một cách tự nhiên như sông Mekong chảy lặng lẽ mà sâu.

Những buổi sáng, tôi lại thức dậy sớm trước cả tiếng chuông chùa. Tôi đi bộ trên những con đường phủ sương, nghe tiếng chổi quét lá của các sư, nghe tiếng gió thổi qua hàng cây chăm pa ven lối đi. Cứ mỗi lần mùi hương hoa ấy thoảng qua, một loài hoa mỏng, có hương thơm thanh nhẹ nhưng dai dẳng, tôi không hiểu sao luôn nhớ đến hình bóng cô gái tôi gặp trong buổi sớm hôm ấy. Tôi bắt đầu quen dần với cái chậm của chính Thủ đô này. Không phải bởi tôi muốn sống chậm, mà bởi dường như nơi này đang dạy tôi cách đặt nhịp sống của mình xuống một tông. Mọi người tôi gặp trên phố đều chậm: bước chân chậm, ánh mắt chậm, nụ cười cũng chậm, nhưng lại khiến người ta thấy lòng mình an yên theo.

Tôi dậy sớm hơn bình thường, đi bộ nhiều hơn mọi ngày. Tôi tìm lý do để đến những nơi có thể gặp cô, những con đường gần chùa, bờ sông, quầy hoa chăm pa vào buổi sớm. Không phải là sự nôn nao của tuổi hai mươi bảy, cũng không phải sự bối rối trẻ dại khi mới biết thích một ai đó. Mà là một sự chờ đợi thầm lặng, rất đàn ông, rất tỉnh tảo nhưng không thể phủ nhận.

Quả thực, tôi không tự nhận rằng mình đang yêu. Bởi lẽ, tôi quá chín chắn để không nói ra điều gì khi bản thân còn chưa xác định. Nhưng tôi cũng đủ chân thật để hiểu rằng: chỉ có một người phụ nữ khiến một người đàn ông vốn sống bằng lý trí như tôi bỗng thích dừng lại lâu hơn, đi chậm hơn và cảm nhận mọi thứ bằng trái tim nhiều hơn bao giờ hết. Thủ đô Vientiane những ngày này hiền dịu quá đỗi. Nhưng có lẽ, điều dịu dàng nhất ở đây … là sự hiện diện mong manh của người con gái đẹp như hoa chăm pa ấy, dù cô đang không bên cạnh tôi vào lúc này. Và tôi, một cách rất tự nhiên mà không hề chống cự, đang để cô bước vào lòng mình một cách chậm rãi, êm dịu nhưng chắc chắn.

Những ngày tiếp theo, chúng tôi vẫn tìm cách gặp nhau không theo một lịch trình nào, cũng chẳng vì ai cố tìm ai. Mà đó chỉ là những cuộc gặp nhỏ, rất tự nhiên. Nhưng mỗi lần như vậy, tôi đều cảm thấy trong lòng mình có một khoảng sáng mềm lan ra, chậm nhưng rõ. Cô gái Lào có nụ cười dịu như dòng nước đầu mùa, có giọng nói mềm như hơi gió lướt qua tán cây. Ánh mắt của cô khiến trái tim tôi, vốn nhiều năm bình thản khẽ dịch sang một nhịp rất nhỏ.

Buổi sáng nọ, tôi thấy cô ở khu chợ gần bờ sông. Chợ Lào không ồn ào như chợ quê Việt Nam, chỉ có tiếng nói cười nhẹ, vài tiếng dao thớt chạm nhau nhịp nhàng và hương hoa quả chín thoang thoảng. Lúc này, cô đang đứng trước một sạp bán hoa chăm pa, chọn từng cành một cách cẩn thận. Cô đứng nghiêng người, nâng niu mỗi cánh hoa như thể sợ làm gãy. Khi cô quay lại, bắt gặp ánh nhìn của tôi, cô nở một nụ cười khẽ. Nụ cười ấy nhẹ đến mức tưởng như chỉ cần một cơn gió mạnh thổi qua cũng đủ làm nó biến mất.

Ánh nắng đầu ngày rót xuống trên chiếc váy sinh của cô, khiến cả khung cảnh như được phủ một lớp nắng lấp lánh mà dịu dàng khó tả. Tôi dừng lại, đứng cách cô một khoảng vừa đủ lịch sự. Tôi hỏi mà giọng nhẹ nhưng không giấu được sự quan tâm đúng mực:

– Cô lại chọn hoa chăm pa à?

Ngay khi nghe tiếng tôi hỏi, cô nhìn tôi. Đôi mắt cong lên trong một nụ cười mà tôi bất giác muốn nhớ mãi. Và rồi, cô đáp bằng giọng nhẹ nhàng:

– Ở Lào, chăm pa thơm nhẹ và bền. Người Lào tin ai mang hương chăm pa là người có đức tính nhân hậu, tấm lòng hiền lành.

Tôi nhìn vào cành hoa một cách chăm chú, rồi nhìn người con gái trước mặt. Tôi vẫn giữ vẻ nghiêm túc, không phải vì vẫn theo nguyên tắc cứng nhắc thường ngày, mà để cô thấy rằng mình đang học cách hiểu đối phương. Và rồi, tôi mỉm cười, đủ để lời nói của mình không thành sáo rỗng nhưng vẫn có khí chất của một người đàn ông tỉnh táo:

– Vậy thì … tôi đã hiểu tại sao cô lại hợp với loài hoa ấy. Cô cũng xinh đẹp, dịu dàng như loài hoa chăm pa ấy.

Nghe câu nói ấy, má cô hơi ửng lên. Còn tôi, trong khoảnh khắc đó, thấy mình lúng túng y hệt một chàng trai trẻ vừa trót nói ra lời thật lòng. Tôi vẫn cố giấu đi điều ấy nhưng trên khuôn mặt vẫn để lộ một phần. Cô hơi cúi mặt, nhưng tôi kịp thấy đôi tai cô hồng lên một chút. Và trong khoảnh khắc nhỏ ấy, tôi nhận ra mình vừa tán tỉnh, nhưng là kiểu tán tỉnh mà người đàn ông trưởng thành không cần phô trương. Một kiểu tán tỉnh cho người con gái rất tự nhiên, chậm và đủ sâu để lay nhẹ trái tim người nghe.

Tôi bắt đầu để ý những điều trước đây mình chẳng bao giờ nghĩ sẽ quan tâm. Những chiều đi qua sân chùa, tôi đứng lâu hơn trước những tấm tranh vẽ chuyện Phật giáo, hỏi han người sư đã có tuổi về nghi thức tưởng chừng quen thuộc với người Lào nhưng lại đầy mới mẻ với tôi. Mỗi sáng, tôi ghi vào cuốn sổ nhỏ vài câu tiếng Lào mà cô từng nói, lặp lại chúng trong đầu như cách người ta giữ hương của một loài hoa sợ phai nhòa.

Những ngày sau ấy, cô dạy tôi vài câu tiếng Lào cơ bản. Cô còn dạy tôi cả cách nop, động tác chắp tay cúi đầu thay lời chào. Tôi làm theo, hơi vụng về nhưng tôi không cảm thấy ngại ngùng. Bởi tôi hiểu, người đàn ông trưởng thành dù có khôn khéo, có tinh tế đến nhường nào, việc mắc sai lầm là chuyện bình thường. Điều trân quý nhất là tôi có thể khắc phục được lỗi sai ấy hay không. Cô bật cười, âm thanh nhỏ mà khiến lòng tôi rung nhẹ như mặt nước bị chạm.

Tôi bắt đầu học nhiều thứ về Lào. Nhưng càng học, tôi càng nhận ra rằng… tôi muốn hiểu cô hơn là muốn hiểu đất nước này. Mỗi điều cô kể về văn hóa, về nếp sống Phật giáo, về những lễ hội gắn với hoa chăm pa, đều khiến tôi thấy tâm hồn cô đẹp một cách rất hiền, rất trong. Và như một phản xạ, tôi muốn nghe cô nói thêm, muốn nhìn thấy cô lâu hơn một chút, muốn ghi nhớ từng chi tiết nhỏ thuộc về cô.

Có lần, tôi hỏi cô về lễ hội Bunpimay – lễ hội té nước truyền thống của người Lào vào năm mới hằng năm. Một lễ hội về nước, về hoa, về những sợi chỉ buộc cổ tay cầu may mắn. Về lý do vì sao người Lào luôn mỉm cười, ngay cả khi trời nắng như đổ lửa. Cô kể bằng giọng nhẹ như gió, chậm mà ấm. Như thể, mỗi câu chuyện đều được gom từ ký ức đẹp của tuổi thơ.

Tôi, một người đàn ông đã quá quen với những cuộc họp, những bản kế hoạch dài cả hàng trăm trang và các con số lớn, bỗng thấy mình lắng nghe như thể đó là điều quan trọng nhất trong ngày. Như thể, chỉ cần lơ đãng một giây, tôi sẽ đánh mất cơ hội hiểu thêm một mảnh thế giới đã tạo ra cô. Cô nói về ý nghĩa của việc dâng nến, dâng hoa đã khiến tôi khắc ghi trong lòng:

– Người Lào tin rằng mọi sự thiện lành đều bắt đầu từ sự tĩnh tâm. Tâm tĩnh thì lòng hiền. Lòng hiền thì đời nhẹ.

Tôi nhìn cô lúc ấy thật lâu, không phải để tìm hiểu xem cô có đang nói theo truyền thống hay không, mà để cảm nhận: những điều ấy đã in lằn trong mắt cô, trong dáng điệu của cô và trong cả cách cô cười với tôi. Và tôi nhận ra rằng, hiểu văn hóa của cô, nghĩa là hiểu gốc rễ của tất cả sự dịu dàng mà tôi đang bị cuốn vào.

Tôi học từng điều một, không phải để gây ấn tượng. Cũng không phải vì tôi tò mò, mà là vì tôi muốn hiểu cô … đúng cách. Hiều điều gì làm nên sự bình yên trong từng bước cô đi. Hiểu vì sao cô luôn chậm, nhưng chưa bao giờ muộn. Hiểu vì sao khi cô mỉm cười, tôi có cảm giác mọi lo âu của mình đều được đặt xuống, đúng nơi đúng chỗ.

Và rồi, tình cảm trong tôi có sự lặng lẽ chuyển mình, từ thích thành trân trọng. Thật ra, đàn ông trưởng thành không rung động vì vẻ ngoài, càng không vì những cảm xúc nhanh. Chúng tôi yêu bằng cách tìm hiểu, bằng sự tôn trọng dành cho thế giới của người phụ nữ ấy. Càng hiểu cô, tôi càng thấy lòng mình mở ra một cách rất hiền, rất chậm nhưng vô cùng sâu. Và tôi biết: từ chính giây phút ấy, tôi không chỉ muốn gần cô hơn, mà tôi muốn xứng đáng để đứng cạnh cô.

Tôi không biết vì sao, nhưng lúc ấy tôi cảm thấy mình trở nên cẩn trọng hơn bình thường nhưng không phải vì ngại, cũng chẳng phải do bối rối, mà là sự kính trọng, dành cho cô và dành cho không gian bình yên giữa chúng tôi.

Thực ra, đàn ông trưởng thành không thiếu sự mạnh mẽ. Nhưng trước một người phụ nữ khiến lòng mình dịu lại, sức mạnh ấy chẳng cần thể hiện bằng sự ồn ào. Nó nằm trong sự bình tĩnh khi đứng cạnh cô, trong vẻ lặng lẽ khi lắng nghe cô nói, trong cách tôi tự điều chính bản thân để không làm xáo động vẻ thanh sạch giữa hai người. Một người đàn ông trưởng thành sẽ không bao giờ để cảm xúc dẫn đường quá xa. Nhưng tôi hiểu rõ: có những điều dù muốn né, tim vẫn tự bước đến.

Và trong chính sự cẩn trọng đó, kỳ lạ thay, không khiến tôi yếu đi. Mà ngược lại, điều ấy khiến tôi thấy mình vững vàng hơn bao giờ hết. Như thể, từng khoảnh khắc nhỏ với cô đều khiến tôi trở thành phiên bản mềm mại hơn nhưng cũng chín chắn hơn của chính mình.

Chúng tôi chưa từng nói về việc sẽ gặp lại. Thế nhưng, mỗi lần vô tình bắt gặp nhau, cả hai đều mỉm cười như thể đó là điều tự nhiên nhất trên đời. Thủ đô Vientiane chậm là vậy. Và kể từ những cuộc gặp nhỏ ấy, trái tim tôi cũng bắt đầu học theo cái chậm rất đẹp đó. Đó là cái chậm của một người đàn ông biết mình đang dần để ai đó bước vào lòng một cách êm dịu và đầy chủ ý.

Một buổi chiều gần chập tối, chúng tôi cùng nhau tham dự một nghi lễ thắp nến ở sân chùa. Khi cùng cô bước qua sân chùa, gió nhẹ lay khiến những cánh hoa chăm pa trong giỏ cô khẽ rung. Cô cúi đầu thắp một ngọn nến. Tôi đứng sau, giữ một khoảng cách vừa đủ lịch sự, nhưng khong đủ để trái tim tôi được bình yên. Cô trao cho tôi một cây nến vàng, ánh lửa nhỏ lung linh như một nhịp thở ấm áp. Và rồi, cô nói:

– Anh hãy che gió cho nó nhé! Nếu ngọn lửa đứng yên, lòng mình cũng dễ đứng yên.

Tôi cúi xuống, bàn tay che quanh ngọn lửa. Cô cũng đưa tay lên che cùng tôi. Đôi tay chúng tôi gần nhau đến mức chỉ cần nghiêng nhẹ, có lẽ sẽ chạm.

Ánh nến phản chiếu lên gương mặt cô. Gương mặt ấy mềm, nhẹ, đẹp đến mức làm tim tôi chậm đi một nhịp. Hương chăm pa từ mái tóc cô hòa vào khói trầm, quyện vào không khí như thứ hương khiến người ta muốn giữ mãi. Mọi thứ đều dịu, đều nhẹ, đều đẹp … đến mức tôi không dám thở mạnh, sợ làm rơi mất đi khoảnh khắc đẹp đẽ ấy.

Trong sự tĩnh lặng của chùa, tôi bất giác nhận ra: tôi đã dõi theo từng cử động nhỏ của cô mà không hề biết từ khi nào. Sự bình thản của cô không phải thứ tôi nhìn thấy, mà là thứ tôi cảm nhận được. Và chính sự bình thản ấy khiến lòng tôi không còn giữ được khoảng cách như lúc ban đầu.

Chúng tôi không nói gì. Nhưng khoảng lặng giữa hai chúng tôi lại sâu hơn bất kỳ lời tỏ tình nào mà tôi từng nghe trong đời. Càng gặp cô nhiều, tôi càng cảm thấy mình phải cẩn trọng với từng bước. Không phải vì tôi sợ sai, mà vì tôi hiểu những cảm xúc đang hình thành trong lòng mình không được phép vội vàng. Một người đàn ông đã đi qua đủ những mối quan hệ thoáng qua sẽ biết: sự vội vã chỉ phá hỏng những điều tốt đẹp.

Tôi tự nhắc mình chậm lại, nhưng trái tim lại luôn bước trước một nhịp. Chỉ cần thấy bóng dáng cô thoáng qua ở góc chợ, hay nghe giọng cô khẽ chào một cụ già, tôi đã cảm thấy có điều gì đó trong ngực mình chuyển động. Nhẹ thôi, nhưng không lẫn đi đâu được.

Tôi biết rất rõ: đây không phải là thứ rung động đến rồi đi. Không phải sự say nắng của một du khách ở đất lạ, cũng không phải một khoảnh khắc đẹp rồi sẽ tan vào gió, mà là sự thu hút rất lặng nhưng rất mạnh. Một thứ chỉ xuất hiện khi một người đàn ông thật sự nể trọng một người phụ nữ.

Cô không hề làm gì lớn lao. Nhưng chính sự hiền, sự tĩnh, sự trong trẻo và tự chủ kia của cô khiến tôi muốn đứng ngay ngắn hơn, nói chậm lại hơn và sống chậm đi chỉ để cảm nhận rõ hơn từng phút mình được ở gần cô.

Một buổi chiều, khi cô quay đi sau cuộc trò chuyện ngắn, để lại trong không khí hương chăm pa dịu như tấm khăn mỏng quấn quanh ký ức. Tôi đứng lặng mà không bước theo, không cố giữ cô lại, không tỏ ra lưu luyến. Mà chỉ để ánh mắt mình đi cùng bóng váy sinh đang xa dần. Và chính lúc ấy, trong lòng tôi bật lên một câu thật rõ ràng, không chút do dự:

– Nếu có thể … tôi muốn hiểu em thêm một chút nữa. Không phải vì tôi hiếu kỳ, chỉ vì trái tim tôi đã bắt đầu nghiêng về phía em.

Khi cô quay đi, nở một nụ cười rất nhỏ, rất nhiền, rất đúng với phong thái của người Lào … tôi biết mọi lời tự trấn an của mình đều trở nên vô nghĩa.

Tối hôm đó, ngồi trước cửa sổ phòng trọ, nhìn dòng Mekong lấp lánh dưới ánh đèn, tôi nhận ra rằng cảm xúc của tôi đã không còn chỉ là một thoáng rung động. Nó đang lớn lên. Và tôi, lần đầu tiên sau rất nhiều năm, cảm thấy mình muốn nghiêm túc với một người ngay từ những khoảnh khắc đầu tiên.

Tôi không cho phép bản thân say đắm một cách nông nổi. Tôi cũng không cho phép trái tim mình chạy trước lý trí. Nhưng sự trưởng thành không che được sự thật: có những người chỉ cần bước vào đời ta rất nhẹ… mà lại để lại dấu sâu.

Hương chăm pa từ ban công lại thoảng qua. Tôi nhắm mắt, nhớ khoảnh khắc ánh nến soi lên mắt cô. Tôi hiểu, hương chăm pa và ánh nến là thật. Nhưng điều thật nhất … lại đang đập thình thịch trong lồng ngực tôi.

Và tôi biết rõ, một cách chín chắn, tĩnh lặng nhưng không thể chối bỏ:

– Tối nay, giữa hương chăm pa và ánh nến vàng, trái tim tôi đã nghiêng đi một chút về phía người con gái Lào dịu dàng ấy.

Và rồi, tôi đã viết những dòng suy nghĩ ấy vào cuốn sổ, ngắm nghía một hồi để điều mình viết đó là thật. Và dường như… tôi không muốn nó trở lại vị trí cũ nữa.