Xoèn xoẹt xoèn xoẹt…

Hai bả vai moi mỏi một cách thú vị, nhìn lưỡi cưa anh ánh màu thép xanh vặn chéo mười lăm độ, thầy Quang Tình thấy lòng mình từ từ dâng lên một niềm vui say tin tưởng. Tin tưởng rằng chỉ ít lâu nữa thôi, bằng sự nhận biết và phân giải của trí thức, thầy sẽ lần lần nắm bắt được hết các kỹ thuật của nghề này. Nắm được kỹ thuật và nhờ vào sự sáng dạ lẫn khéo tay, chẳng bao lâu, thầy sẽ biến tất cả kỹ thuật tiếp thu được thành kỹ năng và kỹ xảo. Thầy sẽ thành một người thợ mộc chuyên nghiệp với những sản phẩm tinh xảo, để có thể trước mắt là nuôi được người vợ trẻ đang thất nghiệp vì lây cái vạ của thầy và hai đứa con, còn đang rất thơ dại. Vợ thầy, cô giáo Thắm dạy trường Mẫu giáo, thế là cũng đã bị chính quyền sa thải do cái án kỷ luật của thầy. Hiệu ứng domino quả là một vũ khí lợi hại và vô cùng giản tiện đối với bất cứ một nền chuyên chính nào.

Thầy Quang Tình thương yêu vợ con lắm. Thương nhất Thắm. Lấy Thắm tức là thầy đã kết thân với một nền văn hóa tươi đẹp và giầu bản sắc, có ai ngờ lại là đưa Thắm lên một con thuyền lên thác xuống ghề. Thành ra, trong khi chú mục vào từng động tác tập tành, đầu óc thầy vẫn vẩn vương bóng hình Thắm và hai đứa con. Một tháng trời đã qua. Qua bài học cưa ngang, thầy đã bắt sang bài tập cưa dọc, rồi chuyển sang học sử dụng loại cưa răng nhỏ như răng cá chuối chuyên dùng để cưa cắt mộng. Và tiếp đó một hôm đang tập sử dụng loại cưa hạt mướp, răng cưa cấu tạo hai chiều để đẩy xuống kéo lên đều ăn vào vật cưa, trong tiếng cưa rầm rì, xèn xẹt xèn xẹt… thầy bỗng dừng phắt thao tác, ngẩng lên, mặt bần thần ngơ ngác như vừa phát hiện ra điều gì thật hệ trọng.

 Kéo cưa lừa sẻ. Ông thợ nào khỏe. Thì ăn cơm vua. Ông thợ nào thua. Thì về bú tí mẹ. Kéo cưa kéo kít. Làm ít ăn nhiều. Nằm đâu ngủ đấy. Nó lấy mất cưa. Lấy gì mà kéo. Tiếng ai hát bài đồng dao nọ sao mà quen quá. Ngẩn ra một thoáng thì thầy nhận ra đó là tiếng hát của Thắm vợ thầy. Ôi, những ngày yên bình trong trẻo, cái cảnh Thắm vui đùa cùng hai đứa con thầy! Thắm đã biết cả những bài hát đồng dao của dân tộc Kinh. Đứa trẻ ngồi trên hai đầu gối người mẹ. Bốn cánh tay mẹ con níu vào nhau cùng kéo đi đẩy lại mô phỏng động tác kéo cưa lừa xẻ của hai người thợ. Cứ thế bốn cánh tay của hai mẹ con níu vào nhau đưa đi đẩy lại. Cứ thế! Cứ thế! Nhịp nhàng và nhịp nhàng! Rồi đến cái kết thúc là đứa trẻ ập vào ngực mẹ nó cùng tiếng cười như nắc nẻ của hai mẹ con rộn vang trong căn nhà nhỏ một thời đã xa. Quang cảnh hạnh phúc ấy sao giờ lại trở thành xa xôi thế!

Xin phép sư phụ cho tôi tạt qua nhà một lát. Đến trước ông Văn Chỉ, vừa thở hào hển, vừa lễ phép và run rẩy, thầy Quang Tình nói. Và chẳng cần ông phó mộc gật đầu đồng ý, thầy đã vội khoác chiếc áo sơ mi ra ngoài chiếc may ô, rồi cắm cúi đi.

Vuông sân đất nện trước túp nhà trắng phếch. Hai cánh cửa ra vào túp nhà long đinh ỏe sang hai bên. Hai con chim sẻ lúc rúc trên mái gianh. Gió từ xa thổi lại mang mùi tanh khẳn.

Túp nhà của thầy ở kiệt cùng trong một cái xóm nghèo, tiếp giáp với một vùng đất hoang, vốn xưa là bãi tha ma. Hẳn là hôm qua lại có đám bốc mả. Hai con gà đang bới bếp thấy bóng người nhảy tóe ra. Bụi tro bay mù mịt. Quang Sinh Quang Bình ơi! Thầy vừa cất tiếng gọi hai đứa con vừa lúi húi thu dọn đồ đoàn, sách vở giấy bút rơi vãi tung tóe trên đất. Không thấy hai đứa trẻ đâu. Thầy vòng ra sân trước. Lại cất tiếng gọi. Rồi thầy sùng sục đi vào mấy ngõ xóm lân cận. Hai đứa trẻ đang nháo nhác tìm mẹ. Bài tập bố giao con làm xong rồi. Nhưng chúng con đói. Mẹ Thắm đi đâu rồi? Sao mẹ không về nấu cơm? Một tuần này, bố đi học nghề mộc, thì mẹ Thắm cũng đi. Mẹ xách cái làn nhựa đỏ đi. Không biết mẹ đi đâu, làm gì. Chỉ thấy mẹ bảo, mẹ thương bố và các con. Định bụng, nhóm bếp dầu, nấu xong nồi cơm, rang mấy hột lạc cho hai con ăn xong, sẽ lại tất tưởi đến xưởng của ông phó mộc với công việc đang dở dang thì thầy bỗng nhận ra dưới gầm chiếc bàn kê gần mấy cái kệ sách còn sót một tờ giấy bị gió thổi rơi trắng xóa. Bò vào nhặt, thầy đứng dậy và nhìn vào mấy dòng chữ trên tờ giấy nọ, thầy bất ngờ nhận ra, đó là một bài thơ thầy viết đã lâu:

Mắt anh dù có mờ

Dáng hình em trẻ mãi

Đọng nét trong giấc mơ

Thơm tho hạt mùa mới

Và âm vang êm dịu

Từ lúc em còn thơ

Giọng em đẹp như thơ

Trí ta dù nghễnh ngãng

Quên nhiều điều vặt vãnh

Câu thề em đưa tiễn

Suốt đời ta không quên.

Bài thơ này thầy viết hồi mười chín tuổi để tặng Thắm, mối tình đầu của thầy, người vợ chung thủy hiện nay của thầy. Khổ thân Thắm! Lấy chồng nàng phải theo chồng, rời khỏi quê hương bản quán, như cái cây bị bứng sang trồng ở vùng đất lạ và gặp phải cảnh biến này!

Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 5. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:

Chú thích 1. Thơ của nhà thơ Thanh Thông – Nguyễn Khánh Tình, bạn tác giả.