Cậu sinh viên năm hai hàng xóm lâu lâu về thăm nhà lại ghé vườn kể lể chuyện học đường, chuyện mà đối với người giữ vườn như mảng bụi bám trên cao quá tầm với, có quét mãi cũng không sạch. Mảng bụi trên cao không còn thấy rõ, không còn biết nó là gì, nhưng lại chực chờ một cơn gió thoảng qua là rơi xuống, làm kẻ bên dưới phải dao động. Cậu ta là sinh viên học Marketing, ăn nói lưu loát, có vẻ là người có nhiều dữ liệu, nhiều đến mức chính bản thân không còn biết sắp xếp chúng ra sao, nhiều đến mức làm tâm thức mờ mịt trong đống hỗn độn tưởng chừng như khai sáng cho cậu. Mỗi lần gặp, cậu kể rất nhiều chuyện, nhưng chẳng câu chuyện nào của cậu, chẳng tri thức nào do cậu tự tri nhận, một cái gì đó như lục bình trôi sông.

– “Mấy nay em học về thương hiệu, nhưng em chưa hiểu rõ lắm, nói đúng hơn là chưa thỏa mãn” – Cậu ta ăn nói lưu loát lại từ tốn và có nề nếp, nhưng đâu đó trong giọng nói điệu bộ vẫn rất lung lay không chắc chắn, cứ chực chờ bị đốn ngã, một cú ngã của nhận thức.

– “Em có nghĩ sự không thỏa mãn đó là thương hiệu của em không?” – Câu hỏi làm cậu trai trẻ nhổm người dậy, lưng cậu ta thẳng đứng, chân mày chau lại như thể nghe thấy tiếng gì đó vang vọng từ xa, rất nhỏ nhưng lại rất rõ.

– “Xin lỗi, em hơi ngạc nhiên với câu hỏi, giống như em không thể chuẩn bị gì để đón nhận nó, nhưng lờ mờ nhận ra điều gì đó đáng chú ý”

– “ Em đang học trong một môi trường khép kín, nên khi có một con ốc bên ngoài lọt vào, em sẽ hơi hoảng hốt và nghĩ con ốc sên là đặc biệt. Nhưng bên ngoài tụi nó vẫn hoan hỉ cả ngàn năm qua, có khi còn đang cười nhạo loài người” – người giữ vườn trả lời làm cậu trai bật cười không rõ lý do.

– “Xin lỗi, em mắc cười vì nào giờ không nghe ai dùng con ốc sên để làm ví dụ”

– “Cái cười đó của em không thể sảng khoái bằng bọn ốc sên ngoài kia đâu”

– “Nhưng anh nói rõ hơn về sự thắc mắc của em về thương hiệu được không?”

– “Những người dạy em, họ nhận thức một loại tri thức thứ cấp. Tức rằng, có thể tùy vào thời đại hay trải nghiệm của bản thân, họ vặn vẹo cùng một thứ và gọi là của họ. Sau đó họ truyền đạt điều đó cho em với sự tự hào nào đó mà họ coi là kiến tạo. Các thế hệ tiếp theo vẫn học cùng một thứ cũ, thứ có thể gọi là form. Em ra bắt 1 con ốc chuối và ốc núi vào đây”

Cậu trai thành thị không quen với việc trời tối lọ mọ ra khu vườn ẩm thấp để tìm những sinh vật nhớp nháp. Tuy nhiên, sự hứng khởi dù chỉ thoáng qua về việc được biết một điều gì đó ngoài cái hộp của cậu khiến cho những ngần ngại không quá quan trọng. Cũng có thể, cậu chỉ không muốn bị bọn ốc sên cười vào mặt trong đêm tối.

– “Đây, phải nó không, xin lỗi em không phân biệt được tụi nó. Tự nhiên nghe kể cái ra vườn cứ như bị tụi ốc nhìn.” – Anh bạn sinh viên vừa đưa hai con ốc, vừa phủi nước cùng lá me trên tóc và vai.

– “Này là ốc sên, mà thôi cũng được không sao, giờ em nhìn tụi nó đi, em nghĩ tới hình gì?”

– “ Hình xoắn ốc” – Sau một hồi nghiền ngẫm con ốc, tưởng chừng cậu ta là thợ kim hoàn đang quan sát tỉ mỉ viên đá quý trước khi cắt tỉa.

– “Rồi bây giờ em quên con ốc sên đi, khi ai đó nói cụm từ “hình xoắn ốc” em nghĩ tới gì?

– “Một cơn bão, cái này dễ hơn với em”

– “Bây giờ thì quên luôn cơn bão đi, vẽ hình xoắn ốc lên giấy này” – người giữ vườn vừa nói vừa đưa cậu ta cây bút chì đã cùn còn khoảng 5cm và miếng giấy nhỏ nhàu nát trên bàn đọc sách của mình.

– “Đây, chắc ai cũng sẽ vẽ thế này”

– “Thế còn thế này có phải hình xoắn ốc không?” – Kẻ ở vườn nguệch ngoạc vẽ hình thù kỳ quái kế bên hình xoắn ốc của người sinh viên. Cậu trai im lặng, không nói được gì. Người giữ vườn đứng dậy, cầm hai con ốc lên, thấm phần vỏ chúng vào lọ mực, rồi ịn lên tờ giấy A4 trên bàn hỏi: “Còn thế này phải xoắn ốc không?”

Cậu trai giật mình, đứng dậy, cầm tờ A4 và mẫu giấy ngoạch ngoặc, nhìn chăm chăm vào chúng rồi quay đi thật nhanh ra cửa, miệng lẩm bẩm “Thôi em về đây”

Tất cả những thứ của con người kiến tạo luôn bị người đi sau bẻ cong vận vẹo, cố gắng làm cho dễ diễn đạt, dễ tạo khuôn, nhưng rốt cuộc chỉ tạo ra sự nhầm lẫn cho người đi sau và chính họ. Các thế hệ qua đi, họ xa dần cái thực chất sáng rõ của người xưa, để rồi tạo ra một xã hội bề mặt. Chấp nhận những thứ trôi nổi, không tái lập lại những trật tự vững chãi xưa cũ là một sai lầm và chỉ dẫn đến một thế giới tách rời nhau, phân mảnh và vụn vỡ. 

Khi ta nhìn con ốc sên, ta lờ mờ và không dễ để liên kết nó với hình xoắn ốc. Nhưng khi ta có hình xoắn ốc trong tay, mọi tri thức và trật tự trong tri kiến của ta nở hoa, nó có thể tạo ra bất kỳ thứ gì. Cảm giác kiến tạo đó là một món quà của tạo hóa dành tặng riêng cho con người. Nhưng chính trong sự đê mê của kiến tạo đó, ta lại cố gắng miêu tả lại nó trong cám dỗ vẫn chưa được nhổ sạch gốc rễ của tâm trí, ta bắt đấu biến nó thành chất độc, ăn mòn và phân hủy món quà của tạo hóa. 

Ngoài vườn, ánh trăng chen qua tán lá tạo nên một màu sắc ma mị, mọi vật như bị ám một màn khói trên bề mặt, còn đám ốc sên vẫn đang mang trên mình một bí ẩn của vũ trụ, điều đã biết bao kẻ trí tuệ đã ngàn năm cố gắng diễn giải thành lời. Nó là của riêng ốc sên, hình xoắn ốc của ốc sên.